ගූගල් ඩූඩල් සැප්තැම්බර්: එක දිනක නිදහස ලැබූ රටවල් පහක්, ගූගල් උපන්දිනය

සැප්තැම්බර් 15: රටවල් පහක නිදහස් දිනය 

මධ්‍යම ඇමරිකාවේ පිහිටි රටවල් පහක් වසර 300 ගණනක් පැවති ස්පාඥ්ඥ යටත් විජිත භාවයෙන් මිදී නිදහස් රාජ්‍ය ලෙස ප්‍රකාශයට පත්කළේ 1821 සැප්තැම්බර් 15 දායි. එම රටවල් වන්නේ ගෝතමාලාව, එල් සැල්වදෝරය, කොස්ටාරිකාව, හොන්ඩුරාසය, හා නිකරගුවාවයි.  මෙම රටවල් පහේම ජාතික කොඩිවල නිල්පාට තීරු දෙකෙන් අදහස් වන්නේ පැසිෆික් සාගරයේ සිට කැරිබියන් මුහුද දක්වා යන අදහසයි.

සැප්තැම්බර් 16: බී.බී. කින්ග් 

අප්‍රිකානු ඇමරිකානු ජනප්‍රිය සංගීත ශානරයක් වන බ්ලූස් සංගීත රටාව ලොව පුර ජනප්‍රිය කරවූ එහි රජු ලෙස හඳුන්වන බී. බී. King 1925 මෙවන් දිනක ඇමරිකාවේ මිසිසිපි ජනපදයේ නගරයක උපත ලැබුවා. කිංග් ඔහුගේ වාසගම වුවත් බී. බී. කොටස් නමට එකතු වුයේ මුල් යුගයේ වීදිවල සංගීත වාදනය කරන විට ඔහුගේ සංගීතය ප්රිඅ කළවුන් ආදරයට Beale Street Blues Boy ලෙස හැඳින්වූ නිසයි. පසුව Bee Bee ලෙසත් අවසාන BB ලෙසත් ඔහුගේ නම ලොව පසිඳු විය. කුඩාකල සිටම සංගීතයට මහත් ඇල්මක් හා දක්ෂතාවක් දැක්වූ ඔහු තම නිසග හැකියා දියුණු කරගනිමින්, බ්ලුස් සංගීත ගිටර වාදකයන්ට ආදර්ශ සැපයුවා. බොහෝ දෙනෙක් ඔහුගේ ගිටාර වදන රටාවල අභාෂය ලැබුවා . 70 ගණන්වලදී  ලොව පුරා ප්‍රසංග 300 ඉක්මවා පැවැත්වූ වසර තිබුණා. ඉහලම සංගීත සම්මාන වන ග්‍රැමි සම්මාන 15කට හිමිකම් කි කිංග්, ධවල මන්දිරයේ පවා ප්‍රසංග පැවත්වීමට වාසනාව ලැබුවා.

සැප්තැම්බර් 22: කඳු නගින්නිය ජුන්කෝ ටබෙයි  (1939- 2016)

1939 සැප්තැම්බර් 22 ජපානයේ ෆුකුෂිමා අසල කුඩා නගරයක උපන් ජන්කෝට කඳු නැගීමේ ආශාව ඇතිවූයේ අවුරුදු 10දී පාසලෙන් ගිය නාසු කන්ද නැගීමට ගිය ගමනේදීය. අඩි 4 අඟල් 9ක කුඩා සිරුරකින් යුතු දෙදරු මවක වූ ඇය, ජපානයේ පළමු කඳු නගින්නියන්ගේ සමාජය ඇතිකළේ ගැහැණුන් දරුවන් හා ගේදොර බලාකියාගෙන සිටිය යුතුයි සිතන සම්ප්‍රදායික සමාජ පසුබිමක් තිබියදී 1969දියි.

1975 මැයි මාසයේ ලොව පළමුවෙන් එවරස්ට් සමිට් තරණය කල කාන්තාව බවට පත්වූයේ අතිශය අසීරු ගමනකින් පසුවයි. 21 දෙනෙක්ගෙන් යුතු කණ්ඩායමක් සමග අඩි 9000ක් නැගීමෙන් අනතුරුව අවලාන්ච් නම් දරුණු හිම කුණාටුවකින් ඔවුන් නැවතී සිටි තාවකාලික කඳවුර සම්පුර්ණයෙන්ම යටවුණා. දින තුනකට පසු නැවත ගමන් ඇරඹු ජුන්කෝ, එක්  ෂර්පාවරයෙක් (නේපාලයේ කඳු නගින විශේෂඥ පුද්ගලයන් ෂර්පා නම්වේ) සමග පමණක් එවරස්ට් කඳු මුදුන තරණය කළේ  ලෝකයේ එවරස්ට් තරණය කළ 36 වන පුද්ගලයා බවට පත්වෙමින්.

නැවත ජපානයට සැපත්වුනු ඇයට සුබ පැතුම් ගලා එන්නට වුනා. ඒ අතර ජපන් අධිරාජයා ද වුණා. " නැවත ගෙදර සාමාන්‍ය තත්වයට පත්වෙන්න මාස දෙකතුනක් ගියා. මගේ තුන් හැවිරිදි දියණිය කැමරාවලට බයවෙලා හිටියේ".

එයින් තම කඳු නැගීම නවත්වුයේ නැති ජුන්කෝ 70 වියට එළඹෙන විට ලොව මහද්වීප හතේම රටවල් 56කට අයත් උස් කඳු තරණය කර තිබුණා. සිරුරේ පිළිකාවක් තිබියදී පවා තම කඳු නැගීම නැවත්වුයේ නැහැ. " අත් නොහැර ආශාකරන ඔබේ ගවේෂණ කරගෙන යන්න" දිරිමත් ඇය ලොවට දෙන පණිවිඩයයි..

සැප්තැම්බර් 27: ගූගල් 21 උපන්දිනය 

කලකට පෙර ගෘප් එකක පලකිරීමට ලියු ලිපියක් මේ වෙනුවෙන් දාන්නම්.
ගුගල් මොකද්ද කියල නොදන්නේ ඉන්ටනෙට් සැපයුමක් භාවිතා නොකළ කෙනෙක් විතරයි. ඒත් තව ටිකක් විස්තර බලමු.
ඇත්තටම මොකද්ද මේ ගුගල්?
ගුගල් කියන්නේ 1998දී ඇමරිකාවේ ආරම්භ කළ අන්තර්ජාල සෙවුම් යන්ත්‍රයක, ඒ කියන්නේ ඉන්ටර්නෙට් සර්ච් එන්ජින් එකක සන්නාමය. මේ වෙබ් අඩවිය විවිධාකාර තොරතුරු ඉතා ඉක්මනින් ලබාගැනීම උදෙසා දත්ත මෙහෙයුම් ක්‍රියාවලියක් සැකසුවා පමණක් නෙවේ, ආරම්භ කර ඉතාම කෙටි කාලයකින් මිනිසුන් අන්තර්ජාලය ගැන හිතන, කතාකරන විදිය වෙනස් කරන්නත් සමත් වුණා.
මේ නම ආවේ කොහොමද?
ගුගල් හදපු ලැරී පේජ් හා සර්ජි බ්‍රින් බලාපොරොත්තු වුනා මිලියන ගණනක් වන ජනගහනයෙන් වැඩි දෙනෙක් මෙය උපයෝගී කරගනියි කියල.ඒ නිසා නොගිනිය හැකි අංකයක් වන දහයේ සියයේ බලය වන 10^100ට කියන googol කියන නමයි යෝජනා වුණේ. එය ලිවීමේදී google කියල වෙනස් කරලා.
මුල් පිටුව බොහෝවිට එකම වගේ වුනාට භාවිතා කරන රට, ඒ රටේ විශේෂ දේ, ලෝකයේ විශේෂ සිදුවීම් ආදිය අනුව සමහර දාට වෙනස් වෙනවා.
දැන් බහුජාතික තාක්ෂණික සමාගමක් වන මෙමගින් බොහෝ සේවා ලබා දෙනවා. පින්තුර හොයාගන්න පුළුවන් ඉමේජ්, ලෝකේ බොහෝ ස්ථාන හොයාගන්න පුළුවන් මැප්, භාෂා පරිවර්තන සේවය, ප්‍රවෘත්ති,විද්‍යුත් තැපැල්, දත්ත ගබඩා කරන්න ඩ්‍රයිව්, බ්ලොග්, වීඩියෝ, දුරකථන, පරිගණක, චැට් ඇප් ....නිතර අලුත් සැපයුම් .
ගුගල් කියන එක හැම භාෂාවේම වගේ අලුත් නාමපදයක් හරි ක්‍රියා පදයක් හරි වෙලා. අපිත් කියන්නේ 'ඕක ගූගල් කරලා බලන්න', 'ගුගලේවත් නෑ', 'ගූගල් දෙයිය තමයි කිව්වේ' වගේ දේවල්.
ඔවුන් එයට නම දැමීමෙන් බලාපොරොත්තු වූ, මිලියන ගණනක් ජනතාව මෙය භාවිතා කරයි කියන අදහස නම් හරියටම හරි ගිහින්.

ගූගල් ඩූඩල් ජූලි : නොගැයුනු වීරයෝ Unsung heroes

ජුලි 12:  Rene Favaloro (1923- 2000)
"අපි, සමුහයක් ලෙස, තනි පුද්ගලයෙක්ට වඩා වැදගත්. වෛද්‍ය විද්‍යාවේ දියුණුව හා  සංවර්ධනය හැමවිටම වසර ගණනාවක් තිස්සේ සමුහයක් ලෙස එකතු කරගත් දැනුම හා දක්ෂතා වල ප්‍රතිඵලයක්". කිරීටක ධමනි බයිපාස් සැත්කම්, සායනික පුහුණුව උදෙසා  හඳුන්වා දුන් ආර්ජන්ටිනා ජාතික ශල්‍ය වෛද්‍ය රීනි ෆැවලොරෝ ලියා ඇත.

1923 ජූලි 12දා (මීට වසර 96කට පෙර) උපතලද මොහු පාසල් වියේදී ද මිනිස්කම් පිළිබද දැඩිව සිතුවේය. 1949 වෛද්‍ය උපාධිය ලද ෆවලෝරෝ, තම වෛද්‍ය දිවියේ මුල් වසර 12 ගතකළේ ගොවියන් වෙසෙන, කාන්තාරයකට මායිම් වූ දුෂ්කර පෙදෙසක ප්‍රාන්ත වෛද්‍යවරයෙක් ලෙසයි. කෙටි කලකින් ඔහුගේ සොහොයුරාද වෛද්‍ය උපාධිය ගෙන ඔහුට එක්විය. දෙදෙනා එක්ව අඩු පහසුකම් සහිත එම ප්‍රදේශයේ සැත්කම් සිදුකිරීමට ශල්‍ය වෛද්‍ය කාමරයක් සදා ගත්හ. හෙදියන් පුහුණු කළහ. ලේ බැංකුවක් හා වෛද්‍ය සහයක මධ්‍යස්ථානයක් ගොඩනැගුහ. ඊට අමතරව රෝගවලින් වළකින්නේ කෙසේදැයි රෝගීන් නිරතුරුවම දැනුවත් කළහ.
රීනි තම අත්දැකීම් ඇසුරෙන් ඒත්තු ගත්තේ සෞඛ්‍ය සේවාව යනු ආර්ථික තත්වයන් මත බලනොපාන මුලික මිනිස් අයිතිවාසිකමක් බවයි. 'හැම වෛද්‍යවරයෙක්ම, හැම විද්‍යාඥයෙක්ම තම ජීවිතය හා සේවාව මානව වර්ගයා වෙනුවෙන් කැප කළ යුතුයි". ඔහු නොයෙක් වර පැවසීය.
ග්‍රාමීය ප්‍රදේශයේ සේවය කරන අතරතුර නිරතුරුව ප්‍රධාන නගරයට ගොස් දැනුම යාවත්කාලින කරගත්හ. 1962දී රීනි එක්සත් ජනපදයේ ක්ලිව්ලන්ඩ් වෙත යන්නේ වැඩිදුර ඉගෙනීම පිනිසයි. එහිදී cine angiogrphy, එනම් රුධිර නාල තුළ චලන ඡායාරුප ගැනීම හා කියවීම හඳුන්වා දුන් මේසන් සෝන්ස් සමග අධ්‍යයනය කිරීමේ අවස්ථාව ලද්දේය.

පළමු කිරීටක ධමනි සැත්කම අතරතුර 

අන්ජියෝග්‍රෑම් පිළිබඳව බොහෝදුර ඉගෙනීමෙන් පසු අවහිර වූ කිරීටක ධමනි වෙනුවට වෙනත් රුධිර නාලයක් යෙදවීම ඵලදායි ලෙස කල හැකි බව රීනි වටහාගත්තේය. එය සාර්ථකව කලහැකිබව ඔහු පෙන්වා දුනි.
1957 මැයි 9වනදා දොස්තර ෆවලෝරෝ විසින් 51 වියැති කාන්තාවකගේ අවහිර වූ කිරීටක ධමනියක් සැත්කමට ලක් කළේය. ඇයව heart-lung යන්ත්‍රයකට සම්බන්ධ කර, හර්ද ක්‍රියාකාරිත්වය නවත්වා, ඇයගේ පාදයෙන් ගත් රුධිර නාල කොටසක් ධමනියේ අවහිර වූ කොටස දෙපසින් සම්බන්ධ කර රුධිරය ගමන් කිරීමට නව මාවතක් නිර්මාණය කළේය. මෙම ඓතිහාසික සැත්කම සාර්ථක විය. එදා සිට ගතවූ අඩ සියවස තුළ මෙම සැත්කම ලොව පුරා නොගිනිය හැකි තරම් ජිවිත බේරාගැනීමට සමත් විය. 
1970දී නැවත ආර්ජන්ටිනාවට ගිය දොස්තර ෆවලොරෝ, ඔහුගේ නමින් වෛද්‍ය ආයතනයක් බුවනොස් අයර්ස් නගරයේ පිහිටවිය. එම මධ්‍යස්ථානය රෝගීන්ගේ මුල්‍යමය හැකියාව නොව, රෝගී අවශ්‍යතාව සැලකිල්ලට ගනිමින් සේවය කිරීමට යෙදවිණි. ඔහුගේ එම තාක්ෂනය හා අදහස් මුළු ලතින් ඇමරිකාවේම වෛද්‍යවරුන්ට යහපත් මග පෙන්වීමක් විය.

ජුලි 29 Chiune Sugihara (1900- 1986)
දෙවෙනි ලෝක යුද්ධය ආරම්භ වීමට ආසන්නයේ සුගිහාරාට ලිතුවේනියාවේ ජපානය නියෝජනය කරන උප කොන්සල් ලෙස පත්වීමක් ලැබුණි. යුද්ධය ප්‍රකාශ කිරීමත් සමගම යුදෙව් පවුල් ඔහුගේ නිලනිවාස ඉදිරියේ පෙළ ගැසෙමින් ඉල්ලුයේ ලන්දේසී පාලනය යටතේ තිබු Curacao රටට ජපානය හරහා ගමන් කිරීමට වීසා නිකුත් කරන ලෙසයි. මෙය ඉතා මානුෂික ඉල්ලීමක් වූ නිසා සුගිහරා ඒ සඳහා අවසර ඉල්ලමින් පණිවිඩ තුනක් යැවිය. ඒ සියල්ල ජපාන රජය විසින් බලය යොදවා ප්‍රතික්ෂේප කළේ 'දැනට වීසා නැති කිසිම සංචාරකයෙක්ට ජපානය හරහා පිටත්වන්නට හැකි ආකාරයේ වීසා නිකුත් නොකරන්න" ලෙසින් සඳහන් කේබල් පණිවිඩයක් එවීමෙනි. 'No exceptions' එහි වැඩි දුරටත් සඳහන් විය.
" මෙය මානුෂික ප්‍රශ්නයක් ලෙස සලකන්න. මගේ රැකියාව මට වැඩක් නැහැ" සුගිහාරා නැවත විදේශ අමාත්‍යාංශය අමතා උත්සහ කලත් ප්‍රතිඵලය එකසේ විය.

ජර්මන් ජාතිකයන් අතින් මරණයට පත්වීමට නියමිත මනුෂ්‍ය ජිවිත දහස් ගණනක් බේරාගැනීමට වෙනත් මගක් නොදුටු සුගිහාරා තම ඉහල නිලධාරී අණ නොතකමින් දහස් ගණනක් වූ යුදෙව් අනාථයන්ට ජපානය හරහා ගමන් කිරීමට හැකිවන සේ වීසා නිකුත් කිරීම ඇරඹුයේ තම රැකියාව හා අනාගතය පරදුවට තබමිනි. ඒ 1940 ජූලි 29 වෙනිදා ය.
තම ක්‍රියාවේ නිවැරදි භාවය ගැන හිතා බැලු ඔහු ඒ ගැන පහලවූ සැක ඉවත ලා වීසා ලිවිම ආරම්භ කළේය. දින ගණනාවක් පුරා දිවා රෑ වෙනසක් නැතිව, හරිහැටි නිදි නොලබා ඔහු දිගටම දහස් ගණනක් වීසා ලිව්වේය. "මගේ ඇඟිලි ඇකිලිලා ගියා. මැණික් කටුවේ ඉඳල උරහිසට යනකල් හැම තැනම රිදෙන්න ගත්ත. ඒත් මම නැවැත්තුවේ නැහැ". ඔහුගේ මෙම අවදානම් සහගත ක්‍රියාවට සහයෝගය දැක්වූ බිරිඳත් ඔහුගේ අත් සම්බාහනය කරමින් ඔහුට තවත් ලියන්නට උපකාර කළාය. ඒ වනවිට සියලුම රටවල තානාපතින් ඉවත් කරන ලෙස ලද අණින් ඔහුට රුමෙනියාවට යාමට සිදුවිය. ඔහුට රටෙන් පිටවීමට නියමිත දුම්රියේ නැගීමට යන අවසාන මොහොත දක්වා ඔහු දුම්රිය වේදිකාවේදී පවා මගීන්ට වීසා ලියාදුනි.
"නිවැරදි දේ කරන්න, එය නිවැරදි නිසා. දඩයක්කරුවෙක්ට වුනත් තමන් වෙත ඉගිලී රැකවරණය පතන කුරුල්ලෙක්ව මරන්න බැහැ. මම එය කළ යුතුව තිබුණා. මගෙන් රැකවරණය ඉල්ලා ආ දහස් ගණනක්  ජනතාවට පිටුපාන්න මට බැරිවුණා".
රුමේනියාවේදී රජයට අපක්ෂපාති වීම චෝදනාව යටතේ  වසර දෙකක සිර දඬුවමක් නියම විය. එසේම ජපානයට සැපත් වූ වහාම රජයේ නියෝග පිළිපැදීමට අපොහොසත් වූ නිසා  ඔහුගේ සේවය අත්හිටවූ බව දැනුම් දුනි. ඉතා හොඳ අනාගතයක් තිබු රැකියාව ඔහුට අහිමි විය. තම දරු පවුල නඩත්තු කිරීම උදෙසා අඩු වැටුප් ලැබෙන රැකියා කිරීමට සිදුවූ අතර දුක්ඛිත ජිවිතයක් ගත කිරීමට සිදුවිය.  ඔහු කළ කැපකිරීම පිලිබඳ යුද්ධය නිමවූ පසුවවත් කිසිවෙක්ගේ අවධානයට ලක් නොවීය.

ඔහු නිසා දිවි බේරාගැනීමට සමත්ව පසුව ඊශ්‍රායලයේ විදේශ සේවාවක ඉහල තනතුරක් දරු පුද්ගලයෙක් 1968දී සුගිහාරාව සොයාගැනීමට සමත්විය. සුගිහාරා විසින් කල සේවය ලොවට හෙලි කළේ එම තැනැත්තාය.
ජෙරුසෙලමේ Holocaust Memorial හි සුගිහාරා නමින් පැලයක් රෝපණය වූ අතර, ඔහු  Righteous Among Nations (සදාචාරාත්මකව නිවැරදි දේ ජාතීනට සිදුකළ) කෙනෙක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කෙරුණි. හෙළිදරව් නොවූ දස දහසක් ජිවිත බේරාගත් වීරවරයෙක් ලෙස ඔහු ලිතුවෙනියවෙත් ජපානයේත් සැලකිල්ලට බඳුන් විය.

'යමෙක්ට තමන් විශ්වාස කරන නිවැරදි දේ කර, අනිත් අයගේ ජිවිත බේරාගන්නට දිනකට පැය 18ක් 20ක් වැය කරන්නට තරම් ධෛර්යයක් ඇත්නම් ලොවේ මිනිසුන් ඔහු හඳුනාගත යුතුයි. ගෞරව කලයුතුයි'. සුගිහාරා වෙනුවෙන් ගමන් බලපතක ආකාර ඩූඩලය නිර්මාණය කළ මැතිව් ක්රුක්ශෑන්ක් පවසයි.

ජූලි 30: මුතුලක්ෂ්මි රෙඩ්ඩි (1886- 1968)
තම දිවිය පුරාම සමාජයෙන් එන බාධක බිඳ හෙලමින් ඉදිරියට ගොස්, අනෙකුත් කතුනටද සේවය සැලසූ  සාර්ථක කාන්තාවක ඉන්දියාවේ තමිල්නාඩුවේ දී උපන්නේ 1886 ජූලි 30 වන දාකයි.
ලාබාල වියේදී විවාහවන ලෙස දෙමාපියන් කල ඉල්ලීම නොතැකු ඇය ඉගෙනීමට තමන්ගේ ඇති කැමැත්ත අනුව විභාග සියල්ල සමත්ව එවක පිරිමි පාසලක් වූ මහරාජා කොලේජ් වෙත ගියාය. සමාජයෙන් එල්ලවූ සියලු බාධක හා පාසලෙන් එලියට ඇද දමන බවට එල්ල වූ තර්ජන ගණනකට නොගත් ඈ, පිරිමි අතර උගෙන විශිෂ්ඨ ලෙස සමත්ව, ශිෂ්‍යත්වයක්ද ලැබ ගනිමින් මදුරාසි වෛද්‍ය විද්‍යාලයේ ප්‍රථම ශිෂ්‍යාව ලෙස ලියාපදිංචි වූවාය.

ඉන්දියාවේ මුල්ම වෛද්‍යවරියන් අතරට එක්වූ ඇය කාන්තා හා ළමා රෝහලක ශල්‍ය වෛද්‍යවරියක ලෙස සේවය කළාය. දොස්තර සුන්දර රෙඩ්ඩි සමග විවාහ වූයේද ඔහු කාන්තාවනට වෙනසකින් තොරව සලකන බවට අවබෝධ කරගත් නිසාය.
ඇය මහත්මා ගාන්ධි ගේ ඉන්දියාව නිදහස කිරීමේ සටනට සහය දක්වුවාය. ඒ අතර පොදු වෛද්‍ය සේවා දියුණු කිරීමෙහි නියැලුනාය. කාන්තාවන්ට අධ්‍යාපනය දීම, ඔවුන්  බල ගැන්වීම හා නිසිතැන් ලබා දීම උදෙසා නොකඩවා ක්‍රියා කළාය.

පසු කාලීනව වෛද්‍ය වෘත්තියෙන් ඉවත් වූ ඇය නිතිය හදාරා මදුරාසි නීති කවුන්සිලයට සම්බන්ධ වුවාය. එහිදී දැරියන්ගේ විවාහ වීමේ වයස ඉහල දැමීම උදෙසා හා ඔවුන්ගේ ශ්‍රමය අඩු මිලට සුරාකෑමට එරෙහිව නොබියව ක්‍රියා කරමින් අනභිබවනීය සේවයක් සිදුකළාය.
රෙඩ්ඩි ගේ සොයුරිය පිළිකාවකින් මිය යාමෙන් පසු 1954දී අදායර් පිළිකා සංගමය පිහිටුවීමේ මුලිකත්වය ගත් ඇය, එය ලොව ඉහලම තැනක් ගන්නා පිළිකා මර්දන මධ්‍යස්ථානයක් බවට පත් කිරීමට අනගි මෙහෙයක් සිදුකළාය. අද එම මධ්‍යස්ථානයෙන්  වසරකට ප්‍රතිකාර ගන්නා රෝගීන් ගණන 80 000 ඉක්මවයි.
ඉතා පහත් තැනක තිබු කාන්තා අධ්‍යාපනය දියුණු කිරීම, කාන්තාවනට නිසි තැන ලබාදීම, විවාහ වයස වැඩිකර ලීම වැනි ඉන්දීය කාන්තාවන්ගේ උන්නතිය උදෙසා මුතුලක්ෂ්මි කළ කැප කිරීම් හේතුවෙන් අද වනතෙක් සිය ජීවිතවල නව ආලෝකයක් ලැබු ඉන්දීය තරුණියන් මිලියන ගණනකි. ඇය වෛද්‍ය හා නීති ක්ෂේත්‍රයන්ගේත්, පොදුවේ කාන්තා අභිවෘද්ධිය උදෙසාත් කළ අනගි සේවයට උපහාර පිණිස ඇය 1956 දී ඉන්දියාවේ ඉහලම සම්මානයක් වන පද්ම භූෂණ සම්මානයෙන් පිදුම් ලැබුවාය.

උදව්:
www.google.com/doodles/rene-favaloros-96th-birthday
https://artsandculture.google.com/
www.google.com/doodles/celebrating-chiune-sugihara
https://en.wikipedia.org/wiki/Muthulakshmi_Reddi

ගූගල් ඩූඩල් ජූනි: පළමු ආචාර්ය උපාධිධාරිණිය හා ලෝක කුසලාන

ජුනි 5: එලේනා පිස්කෝපියා (ලොව ප්‍රථම PhD උපාධිධාරිණිය)

කාන්තා අධ්‍යාපනය ගැන ලොව අඩුම අවධානයක් තිබු සමයෙක උපතින් ලද බුද්ධිය ඔප මට්ටම් කරගෙන ඉන් පෙර කිසිදු කාන්තාවක ලබා නොතිබූ උසස්ම උපාධියක් ලද කාන්තාවක උපත ලද දිනයයි ජුනි 5 දින ගූගල් ඩූඩලය සිහිපත් කරන්නේ.
1646 ජුනි 5වන දින ඉතාලියේ වැනිසියේ උපත ලද එලේනා කෝනරෝ පිස්කෝපියා ගේ දෙමාපියන් ඇය කුඩා වියේදීම ඈ සතු සුබග බුද්ධිය වටහා ගත්හ. අවුරුදු හතේදීම ලතින් හා ග්‍රීක් භාෂා ඉගෙනීමට ඇයව යොමු කරන ලද්දේ ඒ නිසාය. ඇය ඉතා ඉක්මනින්ම ප්‍රංශ, හිබ්රු, අරාබි  හා ස්පාඥ්ඥ භාෂාවන් හිද සමත්කම් දැක්වූවාය. මෙලෙස භාෂා හතකට දක්වන ලද ප්‍රවීනත්වය නිසා ඇයට Oraculum Septilingue  තත්වය ලැබුණි. භාෂා හැදෑරීමට අමතරව එලේනා ගණිතය, තාරකා විද්‍යාව, සංගීතය, දේව ධර්මය මෙන්ම දර්ශණය ද උගත්තාය.
ඇයගේ බුද්ධි මහිමය හා සමත්කම් පැතිරීමත් සමග විවිධ විද්වත් සමාජවලට සම්බන්ධ වීමට ඇරයුම් ලැබෙන්නට විය. අවුරුදු 24දීම වැනිසියේ සාමය සඳහා වූ ඇකඩමි සමාජයේ සභාපති වීමේ වරමත් වෙනත් බොහෝ සමිති සමගම්වල් නිලතල දැරීමේ වරමත් ඇයට ලැබුණි. ඈ ඒ පසුපස ගියේ නැතත් ඒවා ඇය සොයා ආහ.
1672 දී ,  එලේනා ඉතාලියේ පාදුවා විශ්ව විද්‍යාලයට බැඳුනාය.  ඇයගේ දේවධර්ම ගුරුවරයා හා දර්ශනය ගුරුවරයා ඇයහට ආචාර්ය උපාධි ලබාදෙන ලෙස විශ්ව විද්‍යාලයෙන් ඉල්ලීම් කළහ. දර්ශන විෂයය සඳහා ආචාර්ය උපාධියක් ලබාදීමට එකඟ වුවත්, කාන්තාවක වීම නිසා දේව ධර්මය උදෙසා උපාධියක් ලබාදීමට පල්ලියෙන් අවසර නොලැබුණි. ඇය ගේ වාචික විභාගයේ ඉදිරිපත් කිරීමේ සාර්ථකත්වය නිසා උපාධි ප්‍රදානෝත්සවය විශ්ව විද්‍යාලයේ මහාචාර්යවරු, සිසුන්, සෙනෙට් සභිකයන් හා වෙනත් විශ්ව විද්‍යාලවල ආරාධිත විද්වතුන් සමුහයක් ඉදිරියේ පැවැත්වුණි. එහිදීද ඇය පුරා පැයක ව්‍යක්ත දේශනයක් ඉදිරිපත් කළබව සඳහන් වේ. මෙලෙස වයස 32 දී එලේනා ලැබූ ආචාර්ය උපාධිය ලෝකයේ කාන්තාවක ලබාගත් ප්‍රථම අචාර්ය උපාධියයි.
ඉගෙනීම අතරම දුප්පතුන්ට සේවය සැලසීමත්, පාදුවා විශ්ව විද්‍යාලයේ ගණිත ආචාර්යවරියක ලෙස කටයුතු කිරීමත්  දිගටම කරගෙන ගියාය. යුරෝපය පුරා විවිධ සංගම් වලින් ලැබෙන තනතුරු හා දේශන ඉල්ලීම්වලින් අඩුවක් නොමැති වුවත්,  ඒ හා සමග ක්ෂයරෝගී තත්වයත් පැමිණියේය. එම රෝගය හේතුවෙන් වයස 38 දී මේ අපුර්වතම දිවියෙන් සමුගත්තද 17 වන සියවසේ ඇයගේ ගමන්මග ඉන්මතු කාන්තාවන්ට අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රයේ ඉහලටම යන්නට පෙරමග සලකුණු  තැබීය.

ජුනි 7 න් ඇරඹුණු ලෝක කාන්තා පාපන්දු තරගාවලිය. FIFA Womens' World Cup 
ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු රටවල් 10ක් සහභාගි වන ලෝක ක්‍රිකට් තරග එංගලන්තයේ පැවැත්වෙන අතර, ලොව රටවල් 24ක් සහභාගි වන ලෝක කාන්තා පාපන්දු තරග ප්‍රංශයේ ලියෝන් හිදී  ජුනි 7 වැනිදායින් ඇරඹී, මාසයක් මුළුල්ලේ  පැවැත්වේ. සත්කාරක රට වන ප්‍රංශයේ නගර 9ක තරග සංවිධානය කර තිබේ.
තරගාවලිය පැවැත්වෙන දින වැඩි ගණනක ගුගල් මුල් පිටුවේ පළවුයේ ඒ සම්බන්ධිත ඩූඩලයන්ය. මෙම ඩූඩල නිර්මාණය කර ඇත්තේ තරග වදින රටවල කාන්තාවක බැගිනි. ඒ අනුව ඩූඩල් 24ක් නිර්මාණය වී ඇති අතර දින 24ක් ගුගල් මුල් පිටුවේ ඒවා පලවෙනු ඇත. ඒවායින් කිහිපයක්ම පහත දැක්වෙන පින්තුරයෙන් දැකගත හැකිවේ. GOOGLE වචනය දෙපස ඇත්තේ නිර්මාණය කළ රටේ ජාතික කොඩියයි.

පිරිමි  FIFA ලෝක කුසලාන තරග මෙන්ම 1991 සිට නොකඩවා වසර හතරකට වරක් පවත්වාගෙන යන කාන්තා තරගාවලිය මෙවර පැවැත්වෙන්නේ අටවෙනි වරටයි.  කණ්ඩායම් 24න් 7ක්ම නොකඩවා අටවෙනි වරටත් තරගාවලියේ සහභාගිත්වය සිදුකරන අතර, චිලි රට, ස්කොට්ලන්තය, දකුණු අප්‍රිකාව හා ජැමෙයිකාව සුදුසුකම් ලබා ඇත්තේ මුල් වරටයි.
පසුගිය වර ඇතුළු තුන්වරක් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය කුසලානය දිනාගෙන ඇති අතර,  ජර්මනිය දෙවරක්ද, නොර්වේ හා ජපානය එකවරක් බැගින් ද ජයග්‍රහණය ලබා ඇත.
තරග ඇරඹීමට බොහෝ දිනකට පෙර ඔන්ලයින් මගින් ටිකට් විකිණී අවසන් වන මෙම තරගාවලියේ ටිකට් ගැනීමද තරගයක් වී ඇති බවයි පෙනෙන්නේ.
බොහෝ දෙනාගේ අවධානයට යොමුවූ තරගාවලියේ mascot එක වන්නේ Ettie නමැති කිකිළි පැටියාය.

දැනට අර්ධ අවසන් පූර්ව වටයේ තරග පැවැත්වෙන අතර, අවසන් පුරව තරග ජූලි 2 සහ 3 වන දිනවලත්, අවසන් තරගය ජූලි 7වන දිනත් පැවැත්වීමට නියමිතය.

උදව්:
www.britannica.com/biography/Elena-Cornaro
scientificwomen.net/women/piscopia-elena-79
www.google.com/doodles/elena-cornaro-piscopias
www.google.com/doodles/2019-womens-world-cup
https://www.fifa.com/womensworldcup/
en.wikipedia.org/wiki/List_of_FIFA_Women World_Cup_finals

ගූගල් ඩූඩල් අප්‍රේල් 10: කළු කුහරයේ ප්‍රථම ඡායාරුපය

කළු කුහර ගැන නොයෙකුත් දේ අසා තිබුණද මුල් වරට කළු කුහරයක සැබෑ ඡායාරුපයක් ගැනීමට විද්‍යාඥයන්ට හැකිවීම ජයග්‍රහණයක්. මිට වසර දෙකකට පෙර රේඩියෝ දුරේක්ෂ මගින් ගත් දත්ත විශ්ලේෂණය කර මාධ්‍යයට නිකුත් කල පළමු සේයාරුවයි අද ගූගල් ඩූඩලයට හේතු පාදක වෙන්නේ. එම ඡායාරූපය හා විස්තර අද දවසේ ලොව පුරා විද්‍යා ජර්නලවල ප්‍රසිද්ධ වුණා.

ලෝක ඡායාරුප ඉතිහාසයේ විප්ලවීය වෙනසක් කල මේ සේයාරුව ගැනීමට ගුවන්විදුලි තරංග රැස් කරන දුරේක්ෂ ජාල අටක් භාවිතා වූ අතර තාරකා විද්‍යාඥයන්, භෞතික විද්‍යාඥයින්, ගණිතඥයන්, ඉංජිනේරුවන්  200 දෙනෙක්ගේ පමණ දායකත්වයක් ඇතුලත්. සේයාරුවට ලක්වූ කළු කුහරය පෘථිවියේ සිට කිලෝමීටර මිලියන ට්‍රිලියන 300කට ඇතින් (ආලෝක වර්ෂ 55) පිහිටි M87 ලෙස නම් කළ මන්දාකිනියක පිහිටි, පෘථිවිය මෙන් මිලියන 3.3ක් විශාල එකකි. එහි ස්කන්ධය සුර්යයාගේ ස්කන්ධය මෙන් බිලියන 6.5 ගුණයකි.

කළු කුහරයක් කියන්නේ කුමක්ද?
අයින්ස්ටයින්ගේ සාපේක්ෂතාවාදයේදී පුරෝකථනය කළ පරිදි කළු කුහරයක් යනු කිසිදු වස්තුවකට මග හැරිය නොහැකි අවකාශ ක්ෂේත්‍රයකි.  කුහරයක් ලෙස හැඳින්වුවද එය හිස් අවකාශයක් නොවන අතර, ද්‍රව්‍ය අතිවිශල ප්‍රමාණයක්, කුඩා ක්ෂේත්‍රයක ඝනකමට ඇසිරි ඇති නිසා එයින් අධිකතර ගුරුත්වාකර්ෂණ බලයක් ඇතිකරයි. මෙය වටා event of horizon : සිද්ධි ක්ෂිතිජ  ලෙස හැඳින්වෙන ක්ෂේත්‍රයක් ඇති අතර  එම සිමාවෙන් ඇතුලතට යන සියල්ල,  නැවත පැමිණීමක් නැති ලෙස කුහරය විසින් උරාගනියි. ඉතා අධික ගුරුත්වාකර්ෂණය හේතුවෙන් ආලෝකයට පවා පිටතට පැමිනිය නොහැකි නිසා එම ක්ෂේත්‍රය දැකගත හැකිවන්නේ කළු අඳුරක් ලෙසයි.
න්‍යාය ඉදිරිපත් කළමුත් මෙවැන්නක් ඇති බවට අයින්ස්ටයින් පවා සැක කළේය.
තාරකා ප්‍රමාණ කළු කුහරයක් ඇතිවන්නේ ස්කන්ධය වැඩි තාරුකාවක් පිපිරීමට ලක්වීමෙන් වුවද නිරීක්ෂණයට ලක්වූ  ආකාර විශාල ප්‍රමාණයේ කළු කුහර සැදෙන්නේ කෙසේදැයි නිශ්චිත නැත. මන්දාකිණි ගැටුම් මගින් බිහිවන බව එක මතයකි.
කළු කුහරයක් සේයාරුවකට නගා පරික්ෂා කළයුතු බවට මුලින්ම මහාචාර්ය Heino Falcke අදහසක් ඉදිරිපත් කලේ ඔහු PhD සිසුවෙක්ව සිටි 1993 දිය.  එය යථාර්තයක් වෙතැයි එකල කිසිවෙක් සිතුවේ නැත. ඔහුගේ අදහස වුයේ විවිධ තරංග ආයාමයන්ගෙන් යුක්ත ආලෝක විමෝචක රැසක් මගින් එය පෘථිවියේ තිබෙන දුරේක්ෂ මගින් හඳුනාගැනීමට තරම් ප්‍රබල වනු ඇති බවයි. ඔහු විසින් 1973දී කියවූ විද්‍යාත්මක පත්‍රිකාවක සඳහන්ව තිබුණේ කළු කුහරයක ඇති අතිවිශාල ගුරුත්වාකර්ෂණය නිසා එය තිබෙනවාට වඩා 2.5 ගුණයක් විශාලව පෙනෙනු ඇති බවයි.

එහෙත් ආලෝක කිරණ මගින් එතරම් දුරක පිහිටි දෙයක සේයාරූ ගැනීම ප්‍රයෝගික නැත. මේ නිසා රේඩියෝ තරංග ගමන් නිරීක්ෂණය යොදාගැනීම සිදුවිය.
කළු කුහරයක ඡායාරුප ලබාගැනීමේ අදහස ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා ඩොලර් මිලියන 40ක් වැය කරමින් සිදුකළ ව්‍යාපෘතිය නම් කළේද Event Horizon නමින්.

චිලියෙහි පිහිටවූ ALMA දුරේක්ෂ ජාලය 

මෙම විශාල කළු කුහරය ඡායාරුප ගතකිරීමට තරම ප්‍රබල තනි දුරේක්ෂයක් නිපදවී නැති නිසා ලෝකයේ ස්ථාන අටක ස්ථාපනය කරන ලද අති ප්‍රබල රේඩියෝ දුරේක්ෂ ජාලයන් උපයෝගී කරගැනුනි. අති දීර්ඝ interformatory නම් තාක්ෂණයක් මගින් මගින් එකම වෙලාවක සියලු දුරේක්ෂ මගින් රේඩියෝ තරංග දැකගත හැකිය. මෙම ජාලය එක රේඩියෝ තැටියක් ලෙස සැලකුවහොත් එය පෘථිවිය තරම් විශාලය. දුරේක්ෂ ජාලය මගින් 2017 මාර්තු අග හා අප්‍රේල් මස දින දහයක් එක දිගට කළු කුහරය අවට ඇති ring of fire වෙතින් ලබා ගන්නා ලද රේඩියෝ තරංග මගින් දත්ත ලබාගැනුනි. දුරේක්ෂ දෙකක් එක ඉලක්කයක් වෙත එල්ල කර, එමගින් එන රේඩියෝ තරංග දුරේක්ෂ වෙත එද්දී එකිනෙක හා ක්‍රියාකරන රටාව දත්ත ලෙස ලබාගැනුනි.   ඒ දිනවල කාලගුණයෙන්  මේ කාර්යයට සහයක් ලැබුණු බව කියැවේ. මෙසේ දුරේක්ෂ ජාලයෙන් ලබාගත් මුළු දත්ත ප්‍රමාණය පෙටබයිට් 5ක් විය.

දුරේක්ශවලින් ලබාගත් ටෙරාබයිට් සියගණනක් දත්ත මධ්‍යස්ථාන වෙත යැවීමට අන්තර්ජාලය උපයෝගී කරගත නොහැකි විය. දත්ත දෘඪ තැටිවල ගබඩා කෙරුණි. දක්ෂිණ ධ්‍රැවයේ පිහිටෙවු දුරේක්ෂ දත්ත ගුවන් මගින් ප්‍රවාහනයට තවත් මාස හයක් ගතවිය. අසීරු කාර්යය වුයේ දහස් ගණන් හාර්ඩ් ඩිස්ක්වල ගබඩා කළ මෙම අතිවිශාල Event Horizon Telescope දත්ත  විශ්ලේෂණයෙන් ඡායාරුපයක් ලබාගැනීමයි. දත්ත ගබඩා කළ දෘඪ තැටි ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ MIT Haystack Observatory හා ජර්මනියේ Max Planck Institute of Radio Astronomy වෙත ගෙනගියේය.  ඒවා යැවුයේ සාමාන්‍ය තැපෑලෙනි. මධ්‍යස්ථානවල ඇති සුපිරි පරිගණක මගින් විශ්ලේෂණය සිදුකෙරිණි.  මේ සඳහා රටවල් 20 කට අයත් විද්වතුන් 200ක් පමණ දායකත්වය ලබාදී ඇත.

ටොන් බාගයක් පමණ බර හාඩ් ඩිස්ක්වල ගබඩා කල දත්ත ඡායාරුපයක් බවට පත්කිරීම මහත් අභියෝගයක් විය. ඒ සඳහා නව්‍ය උසස් අල්ගොරිතම් ක්‍රම අවශ්‍ය විය. මේ සඳහා විසදුමක් ගෙන ආවේ පරිගණක විද්‍යාඥවරියක වන MIT ආයතනයේ වැඩිදුර ඉගෙනුම ලබමින් සිටි කේටී බෞමාන්ය. ඇය විසින් EHT ජාලය මගින් රැස් කරගත් දත්ත එකට සම්බන්ධ කරන නව ඇල්ගොරිත්ම් ඉදිරිපත් කළාය. සංකීර්ණ අභ්‍යාස මාලාවක් ඔස්සේ අවසන් සේයාරුව තාක්ෂණ බින්නයක් නොවීමට අවශ්‍ය ගණිතමය විශ්ලේෂණ සිදුකිරීමට එය උපයෝගී කරගැනුණි.

මෙය මානව විද්‍යාවේ තවත් ඓතිහාසික පියවරක් පමණයි. අයින්ස්ටයින්ගේ තවත් න්‍යායක් සැබෑ වීමට අමතරව තවත් බොහෝ සොයාගැනීම් සිදුකරන්නට මෙය ඇරඹුමක් පමණයි.
කළු කුහරයෙන් එහාට:
අප සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය අඩංගු ක්ෂිරපථයේ මැද ඇති Sagittarius A නම් කළු කුහරයේ සේයාරු ලබාගැනීම වඩා අසීරු බව කියවෙන්නේ එය කුඩා නිසා හා සිද්ධි සිතිජ ආලෝකය අඩු බැවිනි. එහෙත් මේ ක්‍රමයෙන් එයත් කිරීමට පවතින අවකාශ පැහැදිලිය.
සැබෑ සොයාගැනීම් ඇත්තේ කළු කුහරය තුළයි. ආලෝකයේ වේගයෙන් එය තුලට ඇදී නොපෙනී යන වායු හා අනෙකුත් අංශු පිළිබඳවයි. මේවා ද්‍රව්‍ය ගිලගැනීමක් පමණක් නොකරන බවත් ආපසු වැමෑරීමක්ද කරනු ඇති බවට විසල් කළු කුහර ආලෝක වර්ෂ බිලියන ගණනක් විශාල දීප්තිමත් ප්ලාස්මා ජෙට් නිපදවීම නිරීක්ෂණයෙන් පෙනී යයි. M87 වැනි අති දැවැන්ත කළු කුහර අධ්‍යනයෙන් මන්දාකිනි පරිණාමය හා වර්ධනය වන ආකාරය පිලිබඳ අදහසක් ලබාගත හැකිවෙතැයි බලාපොරොත්තු වේ.
"මන්දාකිණි පරිණාමය ගැන අවබෝධ කරගැනීම වැදගත්. මුල්ම කළු කුහර සිට තාරකා සැදීම හා පසුව ජිවය සැදීම විසල් කතාවක්" තාරකා භෞතික විද්‍යාඥ තෝමස් ක්රිච්බෞම් කියයි. " ඒ කතාවේ කොටස් සම්පුර්ණ කරගන්න අපි කළු කුහර ජෙට් ගැන අධ්‍යයන කරලා දායකත්වය දෙනවා" 

උදව්:

නේරංජන විජේසිංහ 

www.bbc.com/news/science-environment
www.nasa.gov/mission_pages/chandra/news/black-hole-image

www.theguardian.com/science/2019/apr/10/black-hole-picture
www.cnn.com/2019/04/10/world/black-hole-photo-scn
https://www.sciencenews.org/article/event-horizon-telescope

ගුගල් ඩූඩල් මාර්තු 20, 21: වසන්තය උදාව හා හෝලි උත්සවය

මාර්තු 20 : වසන්ත උදාව 
අද ඩූඩල් එක වෙනදට වඩා වෙනස්. කොටස් දෙකකට බෙදල දාල තියෙන්නේ රටවලට වෙනස් විදියට පෙනෙන්න. ඒක සාධාරණයි. උත්තර අර්ධගෝලයේ රටවලට අද සිදුවෙන සමකයට ඉර මුදුන් වීමෙන් පස්සේ එළඹෙන්නේ වසන්ත ඍතුවයි. මෙතෙක් කල් රාත්‍රී කාලය වැඩියෙනුත් ඉර එලිය අඩුවෙනුත් ලැබුණු සිතල වැඩිපුර තිබුණු මේ රටවල් ක්‍රමයෙන් වැඩි පැය ගණනක් ඉර එළිය තියන දහවල් කාල ලබන්න ගන්නවා. ගහකොළ මල් ඵලවලින්  පිරෙන බලාපොරොත්තුවේ ඍතුව ලෙසයි වසන්තය කවුරුත් දකින්නේ. අඳුරෙන් එලියට එන අදහස ගෙනෙමින් මේ ඩූඩලය පෙනෙන්නේ උත්තර අර්ධගෝලයේ රටවලට පමණයි.

සමකයට ඉර මුදුන් වෙන දවස හෙවත් විෂුවය equinox ලෝකයේ බොහෝ රටවලට දිවා රාත්‍රී සමානව ඒ කියන්නේ පැය 12 බැගින් ලැබෙන දවසක්. නිවර්තන රටවලට මෙය එතරම් දැනෙන්නේ නැතිවුණත් අර්ධගෝල වලට ආසන්නව තියන රටවලට ප්‍රධාන ඍතු වෙනස්වීමක් ආරම්භ වෙන දවසයි. පෘථිවියේ ස්වාභාවිකව පවතින අංශක 23 1/2 ඇලය නිසා අර්ධගෝලවල ධ්‍රැවයන්ට කිට්ටු  රටවලට මේ විදියට ආසන්න ලෙස සමානව දිවා රාත්‍රී කාල තියෙන්නේ කිහිප දිනයි.

දක්ෂිණ අර්ධගෝලයේ තියන රටවලට ග්‍රීෂ්ම ඍතුව නිමවෙමින් ක්‍රමයෙන් රාත්‍රී කාල වැඩි සිතල වැඩි ඉර දුරස්ව පිහිටන කාල සීමාවක් එළඹෙන්නේ. ඒ කියන්නේ ගස්වල කොළ හැලෙන, සිතල වැඩිවෙන, ඉර දකින්න තියෙන කාලසීමාව අඩුවෙන කාලයක් එළඹෙන්නේ. හේමන්ත ඍතුව ලෙස අපි හඳුන්වන ඒ කාලයේ ඉදිරියට එන සීතලට ඔරොත්තු දෙන ව්දියට පරිසරය හැඩ ගැහෙනවා. ඊට සරිලන ඩූඩලයක් දක්ෂිණ අර්ධගෝලයේ රටවල ගුගල් මුල් පිටුවේ තියෙන්නේ.

මේ දෙකම නැතිව වෙන ඩූඩල් එකක්  තියන රටවලුත් තියනව. ඒ පර්සියානු අලුත් අවුරුද්ද සමරන පකිස්ථානය, කසකස්ථානය, උස්බෙකිස්ථානය, තුර්කිය, අසර්බයිජානය යන පුරාණ පර්සියාව ලෙස සැලකු රටවල් හා ඊශ්‍රායලය. සුර්යයා සමකය තරණය කරන මාර්තු 20 හෝ 21 ඔවුන් අලුත් අව්රුද්ද ලබන දිනය ලෙස සලකන්නේ. මෙම දිනය හඳුන්වන්නේ නෝරුස් Nowruz ලෙසයි. නව වසර සමරන සියලුම රටවල් උත්තර අර්ධගෝලයේ පිහිටන නිසා ඔවුන්ටත් මෙය වසන්තයේ ආරම්භයමයි. ඒ හින්ද ඒ රටවලට වෙනස් ඩූඩල් එකක් දීල.

ලොව පුරා පර්සියානු අවුරුද්ද සමරන අයගේ දින 13ක උත්සව සමය මේ සමග ඇරඹෙනවා. නව වසරක් පමණක් නොවේ, ස්වභාව ධර්මයාගේ චක්‍රයේ නැවත ඉපදීම, පුනර්ජීවනය සනිටුහන් කරන දිනක් ලෙසයි අතීතයේ සිටම මේ දිනය සලකන්නේ.
අපේ අලුත් අවුරුද්ද වගේම මේ සඳහා ඔවුන් ගෙවල් දොරවල් පිරිසිදු කරල, අලුත් ඇඳුම් මහල, කෑම පිළියෙළ කරලා සැරසෙන්නේ සති ගණනක් ඉඳලයි. වැඩිහිටියන්ගෙන් දරුවන්ට ඇඳුම් තෑගි ලැබෙනවා.
නව අවුරුදු දිනයට පෙර එළඹෙන බදාදා දිනයේ ගිනි මැලයක් දල්වල ඊට උඩින් එහෙට මෙහෙට පැනල පරණ අවුරුද්දේ අපවිත්‍ර දෙයින් මිදීල පිරිසිදු වෙන චාරිත්‍රයක් තියනව. අපි වගේ නාල පිරිසිදු වෙනවා නෙමෙයි. ඒ වගේම මේ කාලයේදී කුඩා ළමයි මුට්ටි අරගෙන ඒවාට හැඳි වලින් තට්ටු කරමින් ගෙයින් ගෙයට ගොස් රසකැවිලි ඉල්ලගෙන ඒමේ සිරිතකුත් තියනව. මෙය මට සිහිපත් කළේ බටහිර රටවල සමරන හැලොවින් උත්සවයයි.
උත්සව මේසයක් පිළියෙළ කිරීම හැම නිවසකම සිදුවෙනවා. මෙය ඉතා සැලකිල්ලෙන් පිළියෙළ කරන්නක්. මෙහි වසන්ත සමය පිළිබිඹු කරන ද්‍රව්‍ය හතක්  තබනවා. මේ සියල්ල ස ශබ්දයෙන් ඇරඹෙන ඒවා.

සීබ් (ඇපල් ) - අලංකාරය උදෙසා
සියර් (සුදුළුණු) - නිරෝගිබව උදෙසා
සර්කේ (විනාකිරි) - ඉවසිලිවන්තභාවය  උදෙසා
සොන්බොල් (හයසින්ත් මල්) - වසන්ත සමය උදෙසා
සමානු (පැණිරස පුඩිම) - සාරවත්බව උදෙසා
සබ්සේහ් (පැලවෙමින් පවතින දේ) - පුනර්ජීවනය උදෙසා
සර්කෙහ් (කාසි) -සෞභාග්‍යය උදෙසා
සමහර පවුල් මීට අමතරව sumec නම් කුළුබඩු වර්ගය ඉර උදාව පිලිබිඹු කරන්නත්, නෙලුම් අල (senjed) ආදරය පිළිබිඹු කරන්නත් එකතු කරනවා.
ස ස්වරයෙන් ආරම්භ නොවුනත් පරාවර්තනයට දර්පනයකුත්, වාසනාව උදෙසා ගෝල්ඩ්ෆිෂ් මාලුවෙක් සහිත බෝතලයකුත්, රසකැවිලි හා පලතුරුත් මේසයේ අඩංගු කරනවා. 13 වන දිනයේ මේසය අස්කරන අතර එදා අහර වේල බත් සමග මාළුයි. මෙතෙක් මේසය මත තිබුණු පැළෑටි (සබ්සේහ්) ගලයන ජලයට එකතු කරන්නේ පෙර වසරේ සියලුම අයහපත ඒ සමග ඉවත්ව යන ලෙස පතමින්.

මාර්තු 21: හෝලි උත්සවය
ඉන්දීය චිත්‍රපටි ටෙලි නාට්‍ය නරඹන අපි කවුරුත් දැක තියෙනව වීදිවලට බැහැල වර්ණ කුඩු එකිනෙකාට විසිකරන දවසක්. මෙයත් නව වසර, වසන්තය යන සියල්ල හා බැඳුනු උත්සවයක්. හැබැයි එය හැමවිටම සූර්ය වසන්තය උදාව ලෙස සලකන මාර්තු 20 සමග සමපාත වෙන්නේ නැහැ. ඒකට හේතුව ඔවුන් මෙම හෝලි දිනය යොදාගන්නේ පසළොස්වක දිනයට පසුදින වීමයි. ඉන්දියාවේ එය නිවාඩු දිනයක්.

වර්ණ අතර තියන Google හොයන්න පුලුවන්ද? 

පුන් පෝ දා රාත්‍රී ගිනිමැල දල්වා ඒ වටා වටවී ගීත ගයමින් නර්තනයේ යෙදීම උත්සවයේ මුල් පියවරයි. මෙහි පර්සියානු අලුත් අවුරුද්ද මෙන්ම සමහරු ගිනිමැලය උඩින් දුවමින් පරණ පව් ඉවත්කර පිරිසිදුවිමක් දක්වන අවස්ථා තියෙනවා. මෙයට අතීතයේ සිට එන කතාවකුත් හේතුවෙනවා. හොලිකා නම් යක්ෂයා ඔහුගේ බෑණා වන යහපත් ප්‍රහ්ලඩ් ගිනිගොඩක දවා විනශ කරන්නට සැදූ මුත් ඔහුම එහි දැවී විනාශ වීමෙන් නරක වියැකි හොඳ ඉතිරිවීම සංඛේතවත් කරන්නේ.
ඉන්පසු එළඹෙන දිනයේ උදැසන සිටම විශේෂ වර්ණවත් කුඩු රැගෙන වීදි බසින සැමදෙනාම තරාතිරම නොබලා සැම වෙත මේවා විදීමෙන් හා මුහුණුවල තැවරීමෙන් සියල්ලෝම සතුටු වෙනවා.  වර්ණ මෙම දිනය සඳහා යොදාගත්තේ ගෝපි ක්‍රිෂ්ණා කතාවෙන් ලද පන්නරයකින් කියලයි කියවෙන්නේ. ආදරයේ හා වර්ණයේ මෙම උත්සවය මගින් උස්මිටිකම්, තරහ මරහ  අමතක කර කා හටත් දයාව පාමින් එකමුතුවිමක් දක්වනවා. වතුර බැලුම් හා වතුර විදින උපකරණවලින් අනිත් අයට විදීමට කුඩා දරුවන්ව පවා උනන්දු කරනවා. හැමදෙනාම එකලෙස විනෝද වෙන මෙම දිනය සැබෑවටම සතුට ආදරය පිරුණු දිනයක්. සවස් වත්ම වර්ණයෙන් නැහැවී ගිය තෙත ඇඳුම් මාරුකර පිරිසිදු සුදු  ඇඳුම් ඇඳගන්නා සැමදෙනා වැඩිහිටියන්ට ගුරුවරුන්ට ගෞරව කරනවා.
මම ඉන්දියාවේ සංචාරය කළ විටෙක මෙවැනි හෝලි දිනයක් අත්දැකීමට ලැබුණා. අපිට හෝටලයෙන් පිටතට නොයන ලෙස ඉල්ලීම් කළා. නමුත් වීදිවල සිදුවන මේ අපුර්ව සුන්දර වර්ණ දර්ශන වලින් ඉමහත් ප්‍රීතියක් ලබාගන්න පුළුවන් වුණා. එදාට පරණ ඇඳුම් ඇඳගෙන එලියට යන්නේ හැමදෙනාම වගේ. වර්ණ කුඩුවලින් හා වතුරෙන් නැහැවුණු කිසිවෙක් අනෙක් අය කෙරේ කෝප ගන්නේ නැහැ. වාහන පවා නවත්වා ඒවා තුල සිටින අයටත් වර්ණ වගේම වතුර විදීම කෙරුණා. ඒ අයත් සිනා වී අනිත් පැත්තට පාරේ ඉන්න අයට වර්ණ තවරලා යනු දුටුවේ. වචනයේ පරිසමාප්ත අර්ථයෙන්ම ආදරයේ, වර්ණයේ හා සතුටේ දිනයක් හෝලි.

උදව්:
www.google.com/doodles/spring-2019-northern-hemisphere
courses.lumenlearning.com/astronomy/chapter/the-seasons/
www.google.com/doodles/nowruz-2019
www.cnn.com/2019/03/20/world/what-is-nowruz-trnd/
https://www.google.com/doodles/holi-2019
https://www.holifestival.org/

ගූගල් ඩූඩල් මාර්තු 17, 18: පැට්‍රික් දිනය හා අන්ධයන්ට මග දැක්වීම

මාර්තු 17: ශාන්ත පැට්‍රික් දිනය St. Patrick's Day 
ලොව පුරා අයර්ලන්ත මූලයන් සහිත රෝමානු කතෝලික, ඇන්ග්ලිකන් හා  Eastern Orthodox  ආගමිකයන් සමරන දිනයක්. අයර්ලන්ත සම්ප්‍රදායයන් හා සංස්කෘතියට ක්‍රිස්තියානිය ඇතුලත් කළ, පසුව ශාන්තුවරය ලැබූ පැට්‍රික් නම් පුජකවරයෙක් මියගිය දිනයයි. සාමාන්‍ය ක්‍රිස්තියානි අය මත්පැන් භාවිතා නොකරන අළු බදාදා හා පාස්කු කාලසීමාවේ දිනයකට යෙදෙන මෙදින මත්පැන් පානය තහනමක් නැත. එසේම මෙම දිනයේ භාවිතා කරන සංඛේත අයර්ලන්තයේ ඓතිහාසිකව  භාවිතා වූ සංඛේතයි.

 ඩූඩලයේ තිබෙන සමමිතික සර්පිලාකාර කොටස් තුන විවිධාකාර අර්ථ දැක්වීම් සහිතයි. නියෝලිතික හා මෙගාලිතික යුගයන්හි අයර්ලන්ත නටබුන්වල පවා මෙම සංඛේතය දකින්න පුළුවන්.

ග්‍රීසිය, සිසිලිය හා අයර්ලන්ත සංස්කෘතියට අයත් කෙල්ටික් දහමේ එය triskele (පාද තුන) ලෙස හඳුන්වන්නේ. තවත් අදහසක් වන්නේ එමගින් අහස, පොලව හා මුහුද සංඛේතවත් කරන බවයි. ආසියානු සම්ප්‍රදායන්හිද අතීත යුගයන් සිටම භාවිතා වූ මෙයට සමාන සංඛේත තිබෙනවා. එය චිරාත් කාලයක් අයර්ලන්තයේ භාවිතා වූ සංඛේතයක් වුවත් පූජක පැට්‍රික් එය කතෝලික දහමේ ශුද්ධවූ ත්‍රිත්වය (පියා, පුත්‍රයා, ශුද්ධාත්මය) සංඛේතවත් කිරීමට යොදාගත්තා.

ශාන්ත පැට්‍රික් දිනයේ යොදාගන්න අනෙක් සංඛේතය ෂම්රොක් නම් පැළෑටියේ පත්‍රයයි. ඇඹිල්ල වැනි  කුඩා ශාකයක් වන මෙහි මල අයර්ලන්ත ජාතික පුෂ්පයයි. මෙම පත්‍රයේ කොටස් තුන මගින්ද ශුද්ධ වූ ත්‍රිත්වය විස්තර කල හැකි බව පැට්‍රික් අදහස් කළා.
මෙම දිනයට අයත් වර්ණය ලෙස සැලකෙන්නේ කොළ පැහැයයි.

අයර්ලන්තයේ හා කැනඩාවේ එක ප්‍රාන්තයක නිවාඩු දිනයක් වන මෙය, ලොව පුරා වෙසෙන අයර්ලන්ත උරුමයන් ඇති ජාතින් උත්සවාකාරයෙන් සමරන දිනයක්. විවිධ වූ  කොළ වර්ණ ඇඳුමින් පැළඳුමින් සැරසී පෙරහැර, ප්‍රීති උත්සව පවත්වමින්, කමින් බොමින් ගතකරන ආගමික හා සංස්කෘතික දිනයක්.

මාර්තු 18: සෙයිචි මියාකේ 
ලොව වටා  මිනිසුන් මිලියන 285ක් දෘෂ්‍යබාධිත බව ඇස්තමේන්තු කර තිබෙනවා. තම මිතුරෙක්ට උපකාරයක් ලෙස සෙයිචි මියාකේ නම් ජපන් ජාතිකයා විසින් 1965 දී කළ නිර්මාණයක් ලොව දෘෂ්‍යබාධිත දස දහසක් දෙනාට අද දවසේ සෙත සලසන නිමැවුමක් බවට පත්ව තියෙනවා.

දෘෂ්ටිය අහිමි වෙමින් යන මිතුරාට ගමන් කිරීමට පහසුවන ලෙස මියාකේ විසින් පොලවේ ඇතිරීමට සවිමත් රබර් බ්ලොක්, දෙආකාරයක උන්නත රටාවලින් යුක්තව නිර්මාණය කළා. එක් වර්ගයක් තිත් සහිත වන අතර, අනෙක් වර්ගය දිග පටි සහිතයි.
දිග පටි ආරක්ෂා සහිතව ගමන් කලහැකි මාර්ගය දක්වන අතර (Go indicator), තිත් සහිත කොටස තමන් යම් අනතුරුදායක ස්ථානයකට එනම්, දුම්රිය වේදිකාවේ අවසානය, පාරක් බෙදෙන තැන වැන්නකට පැමිණි බව (Stop indicator) පෙන්වා දෙනවා.
මියාකේ ගේ මෙම නිර්මාණය මුල්වරට ජපානයේ ඔකයාමා අන්ධ විද්‍යාලය ඉදිරිපිට පාර දෙපසට හඳුන්වා දුන්නේ 1967 මාර්තු 18 දින නිසයි අද එය සමරන්නේ. මෙහි වැදගත්කම වටහාගත් ජපන් රජය එය පදික වේදිකාවලට ඇතුලත් කිරීම ඇරඹුවා.
අද ජපානයේ දුම්රිය ස්ථාන 1376කත්, බොහෝ පදික මාර්ගවල, ගුවන් තොටුපලවල, බස් නැවතුම්පලවල දෘෂ්‍යාබධිතයන් ගේ පහසුව පිණිස  මියාකේ ගේ කහ පැහැති උන්නත ඇතිරීම් භාවිතා කරනවා. මේවා හඳුන්වන්නේ Tactile Ground Surface Indicators TGSI නමින්.

මෙම උන්නත මාර්ග ඇතිරීම් ක්‍රමය  ඉතා ඉක්මනින් ලොව පුරාම ප්‍රචලිත වුණා. මෙය සුදු සැරයටියට පමණක් නොව මග පෙන්වන බල්ලන් සමග යන අයටත්  තම පාවහන්වලට දැනෙන අයුරිනුත් පාවිච්චි කරන්න පුළුවන්.

ක්‍රමයෙන් ජනප්‍රියත්වයට පත් TGSI  ක්‍රමය වැඩි දියුණු වෙමින් දෘෂ්‍යාබාධිත පුද්ගලයන්ට පමණක් නොව සියලු දෙනාටම භාවිතා කළහැකි ලෙස ලොව පුරා විවිධ ගොඩනැගිලි තුල පඩිපෙල් හා දුවන පඩිපෙල් ආරම්භ හා අවසන්වන තැන්වල, carpark crossing වල, දුම්රිය වේදිකාවල, විදුලි සෝපාන අසල, Zeebra crossing ආරම්භ වන ස්ථානවල, ජැටිවල මිලියන ගණනක් ජනතාවගේ ආරක්ෂාව සහතික කරමින් යොදාගෙන තියනවා.
    ස්තුතියි සෙයිචි මියාකේ !

උදව්:
www.google.com/doodles/st-patricks-day-2019
en.wikipedia.org/wiki/Saint_Patricks_Day
www.britannica.com/plant/shamrock
www.digitaljournal.com/blog/21332
www.youtube.com/watch?v=ywUsgt_QW4Q
www.google.com/doodles/celebrating-seiichi-miyake

ගූගල් ඩූඩල් මාර්තු 12: www තිස්වන උපන්දිනේ

" මට පොඩි විස්තරයක් හොයාගන්න තියනව"
"වෙබ් සර්ච් කරන්නකෝ"
"වෙබ් සයිට් එකක තියනව දැක්ක"
නිතර ඇහෙන මෙවැනි වදන් සාමාන්‍ය දෙයක් වුවත්, වසර තිහකට පෙර එය කෙනෙක් ගේ යෝජනාවක් පමණයි.  විසිවන සියවසේ විශිෂ්ඨතම සොයාගැනීමක් වූ වර්ල්ඩ් වයිඩ් වෙබ් world wide web (www) වෙනුවෙනුයි අද ගූගල් විස්තරාත්මක ඩුඩල් වීඩියෝවක් නිර්මාණය කරලා තියෙන්නේ.

වසර තිහකට පෙර බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික තරුණ පරිගණක විද්‍යාඥයෙක් වූ ටිම් බර්නර්ස්-ලී විසින් යෝජනා කරන ලද අන්තර්ජාල පාදක කරගත් සබැඳි පද්ධතියක් මගින්  පරිගණක අතර තොරතුරු බෙදාගැනීමේ ක්‍රමය මානව වර්ගයාගේ තොරතුරු හුවමාරු කිරීමේ හා සන්නිවේදනයේ අති මහත් වෙනසක් ඇති කළේය. ඔහු මේ අදහස ගැලීම් සටහන් ඇසුරු කරගෙන Information Management: A Proposal  මගින් තම ප්‍රධානියාට 1989 මාර්තු 12 වනදා ඉදිරිපත් කළවිට ප්‍රධානියා "නොපැහැදිලි නමුත් ආකර්ෂණියයි" පවසමින් එය අනුමත කළේය.
"හිතන්න විශාල ගැටළු වන කාලගුණ විපර්යාස හෝ පිළිකාවට ඖෂධයක් සොයාගැනීම වැන්නක්. මේ ගැන තොරතුරු දන්නා පුද්ගලයන් ලොව විසිරි සිටින්නේ. ඔවුන් එකට සම්බන්ධ කිරීමයි වෙබ් සැදීමේ අරමුණ වුණේ"  නයිට් නාමයකින් පුද ලබා ඇති බර්නර්ස්-ලී විස්තර කරයි.
ස්විට්සර්ලන්තයේ ජිනීවා නුවර CERN නම් න්‍යෂ්ටික භෞතික පර්යේෂණාගාරයේ දී 1990 දෙසැම්බර් 20 වනදා ඔහු තම ප්‍රථම වෙබ් අඩවි නිර්මාණය එලි දැක්වීය. එහි ඔහුගේ ව්‍යාපෘතිය පිළිබඳව හා වෙබ් අඩවියක් නිර්මාණය කරගන්න අයුරු සඳහන් විය. මේ සඳහා HTML (Hyper Text Markup Language) භාෂාව ලිවිම, HTTP (Hyper Text Transfer Protocol) පොදු ප්‍රමිතිය නිර්මාණය හා www.app ප්‍රථම වෙබ් බ්‍රවුසරය නිර්මාණය සිදුවිය.
පළමුව මෙය විශ්ව විද්‍යාලයේ අධ්‍යයන අංශ, පර්යේෂණාගාර හා විද්‍යාගාර ඇතුලත භාවිතා විය.
පුර්ණ විභවය ලබාගැනීමට නම් මෙය සියලු දෙනාටම භාවිතා කල හැකි ලෙස ප්‍රචලිත කර ව්‍යාප්ත කළයුතු බව බර්නර්ස් ගේ අදහස විය. මේ අනුව CERN ආයතනය 1993 දී   සෑම අන්තර්ජාල පරිහරණය කරන්නෙකුටම www නොමිලේ ලබාදෙන බව දැනුම් දුන්නේය.
1994දී බර්නර්ස් ඇමරිකාවේ MIT ආයතනයට සම්බන්ධ වී World Wide Web Consortium (W3C)  බිහිකර වෙබ් ප්‍රමිතිය පවත්වා ගැනීමත්, සංවර්ධන කටයුතු කිරීමත් පුළුල් කළේය. W3C හි පුළුල් අර්ථකථනය  "The World Wide Web is the universe of network-accessible information, an embodiment of human knowledge වර්ල්ඩ් වයිඩ් වෙබ්, මානව දැනුම මුර්තිමත් කරන විශ්වීය අන්තර්ජාල තොරතුරු ප්‍රවේශයකි".

වර්ල්ඩ් වයිඩ් වෙබ් යනු කුමක්ද? වෙබ් යනුවෙන් සාමාන්‍ය ව්‍යවහාරයේ පවතින www, ලේඛණ හා වෙනත් අන්තර්ජාල සම්පත් URL හෙවත් Uniform Resource Locator මගින් හඳුනාගන්නා තොරතුරු අවකාශයකි. URL යනු පරිගණක ජාලයේ අදාළ තොරතුර අනන්‍යව හඳුනාගත හැකි වන සේ ඇති පරිගණකය හෝ දත්ත වෙත යොමුකරන වෙබ් ලිපිනයයි.
WWW Server නමින් හදුන්වන යන්ත්‍රයක් තුල වෙබ් අඩවි හා වෙබ් පිටු තැන්පත්කරන අතර, ප්‍රධාන වෙබ් පිටුවකින් හා ඒ හා සම්බ්න්ධ තවත් පිටු වලින් සමන්විත වේ.
වෙබ් පිටු අතර සබදතා ඇතිකිරීමේදී එය කීප ආකාරයකට සිදුකරනු ලබයි,

• එම වෙබ් පිටුවේම වෙනත් කොටසකට සම්බන්ධතාවය ඇති කිරීම 
• වෙබ් අඩවිය තුල ඇති වෙනත් පිටුවකට සම්බන්ද කිරීම
• වෙනත් වෙබ් අඩවියකට සම්බන්ධ කිරීම
• වෙනත් වෙබ් අඩවියක පිටුවකට සම්බන්ධතාව ඇති කිරීම

වෙබ් බ්‍රව්‍රසරය මගින් මෙම උපදේශ කේත නිසි පරිදි ගලපා වෙබ් පිටුව පරිගණක තිරය මතට ලබා දෙයි. 

වෙබ් බ්‍රවුසරයක් ක්‍රියාත්මක වන්නේ මෙසේය,

1. තොරතුරු ගබඩා වී ඇති පරිගණකය(Server Computer) වෙත ඉල්ලීමක් කෙරෙන අතර තොරතුරු ලබාගත හැකිදැයි සොයාබලයි.
2. තොරතුරු ලබාගැනීමට හැකිනම් HTML ගොනුව HTTP තාන්ෂණය මගින් තොරතුරු ලබාගන්නා පරිගණකය වෙත ලබා දේ.
3. ලබාදුන් තොරතුරු, HTML උපදේශ කේත අනුව(Tags අනුව) සකස් කර තිරය මත දර්ශනය කරයි.
4. ඕනෑම වර්ගයක රූප හො බහුමාධ්‍ය මූල අවශ්‍ය වූ විට පරිගණකයන්හි ක්‍රියාත්මක කරවයි. 

 lankanote.blogspot.com/2016/11/html-lesson-  

වෙබ් හඳුන්වා දීම තොරතුරු සන්නිවේදන ක්ෂේත්‍රයේ  මෙන්ම පුද්ගල ජිවිතවලද   විප්ලවීය පෙරලියක් ඇති කළේය. මේ වනවිට අන්තර්ජාලයේ වෙබ් අඩවි බිලියන දෙකකට අසන්න ප්‍රමාණයක් පවතී. ඊමේල්, වීඩියෝ, පරිගණක ක්‍රීඩා, වෙළඳ භාණ්ඩ ගෙන්වාගැනීම, පණිවිඩ හුවමාරුව ආදී ලෙස එයින් තොර ලොවක් ගැන හිතන්නට නොහැකි ආකාරයෙන් වෙබ් අපේ ජිවිත සමග වෙලී පවතී. ලින්ක් එකකට යොමු වූ පමණකින් තොරතුරු හුවමාරු කරගැනීමේ හැකියාව පවතී.
" සියලු දෙයම වෙනස් කරන නව්‍ය සොයාගැනීම් පවතින්නේ අතලොස්සකි. අපේ යුගයේ වඩාත්ම බලපෑම් කළ සොයාගැනීම වෙබ් වේ." W3C ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී පවසයි.

දත්ත ලබාගැනීම විමධ්‍යගත කර, අවසරයකින් තොරව තොරතුරු හුවමාරු කරගැනීම වැනි විවෘත ක්‍රමයක් භාවිතයේදී ඇතිවිය හැකි ගැටළු පිළිබඳව බර්නර්ස්-ලී මුල සිටම අවධානයෙන් සිටියේය. මෙම මාධ්‍යය අවභාවිත කරන්නෝද එක සේම බිහිවිය.  සැලකිලිමත් ලෙස මෙය භාවිතා කරන ලෙසත්, කුණු පිරුණු වෙබ් අඩවි භාවිතා නොකරන ලෙසත් කොතෙකුත් ඉල්ලීම් කළත් සමාජ ජාල ඇරඹීමත් සමග අයස සඳහා වෙබ් යොදවන්නන්ගේ ව්‍යාප්තියක් සිදුවිය.
 "වැරදි හා බොරු පුවත් නොසලකා හරින්න. ජනතාවගේ විශ්වාසය ඒ කෙරෙහි ලැබෙන ලෙස බොරු පුවත් නිර්මාණය කර පතුරවන දක්ෂ මුත් ද්වේශ සහගත මිනිස්සු බිහිවී සිටිති. වැරදි තොරතුරු වසංගත ලෙස පැතිර යයි. මුදල් උපයාගැනීම උදෙසා පුද්ගලිකත්වය නොසලකා හරිමින් පවතියි."
අන්තර්ජාලයේ මතුව තිබෙන මේ තත්වය සමනය කිරිම සඳහා දැන් පියවර ගනිමින් සිටින බව 30 වන සංවත්සරය සලකුණු කරමින් පැවැත්වූ උත්සවයකදී ශ්‍රීමත් ටිම්  බර්නර්ස්-ලී පැවසිය. "වෙබ් නිර්මාණය කළේ ලෝකයේ මතුවන ගැටළු වලට මානව වර්ගයා ලෙස එකමුතු වී විසඳුම් සොයාගැනීමටයි". තම සොයාගැනීම ආධාර කරගෙන ලොව ඉහලම  ධනවතුන් බිහිවුණත් තම මුලික අරමුණ වෙත නොසැලී යොමුව සිටින ඔහු පරමාදර්ශයකි.

උදව්:
https://www.youtube.com/watch?v=xJGTbo6b3Xc
https://www.google.com/doodles/30th-anniversary-of-the-world-wide-web
https://www.cnet.com/news/tim-berners-lee-still-believes-the-web-can-be-fixed-even-today/
http://lankanote.blogspot.com/2016/11/html-lesson-part-1-html.html
https://promptpc.co.uk/world-wide-web-day-how-the-web-began

ගූගල් ඩූඩල් මාර්තු 8: දිරිමත් කාන්තාවන්ගේ ශක්තිමත් ප්‍රකාශ

ජාත්‍යන්තර කාන්තා දිනය නිමිත්තෙන් ගුගල් අද  ඩූඩල් මගින් ඉදිරිපත් කර ඇත්තේ වෙනස් දෙයකි. ලොවට වැදගත් සේවයක් කළ කාන්තාවන් කිහිපදෙනෙක් ගේ ප්‍රකාශ ස්ලයිඩ් ෂෝ එකක් ලෙසින් දක්වා තිබේ.
ඒවා පිලිවෙලින් මෙසේය.

Never be limited by other people's limited imagination - අනික් මිනිසුන්ගේ සීමිත පරිකල්පන හැකියා නිසා ඔබේ හැකියා සිමා කර නොගන්න. 

මෙම අදහස ඇමරිකානු ජාතික  වෛද්‍යවරියක, රසායන ඉංජිනේරුවරියක හා ගගනගාමිනියක වන ආචාර්ය Mae Jamison ගේය. ඇය අභ්‍යවකාශයට ගිය පළමු කළු ජාතික කාන්තාව වන අතර විවිධ විශ්ව විද්‍යාලවලින් විද්‍යා, ඉංජිනේරු, මානව විද්‍යා ආදී ක්ෂේත්‍ර කිහිපයකින්ම ගෞරව ආචාර්ය උපාධිවලින් පිදුම් ලබා ඇත. තාක්ෂණික සමාගම් දෙකකම සභාපතිත්වය උසුලයි.

Feet, what do I need them if I have wings to fly - මට පියාඹන්න පියාපත් ඇත්නම් පාදවලින් ඇති ඵලය  කුමක්ද?

 මෙක්සිකෝ ජාතික චිත්‍ර ශිල්පිනියක වන Frida Kahlo ගේ ප්‍රකාශයකි. ඇය කුඩාකළ සිට පෝලියෝ රෝගයෙන් පෙළුණු අතර තරුණ වියේ සිදුවූ අනතුරක් නිසා ශල්‍යකර්ම 30කට මුහුණ දෙන්නට සිදුවිය. ඉන්පසු චිත්‍රකලාව කෙරෙහි තදින් ඇලුණු අතර, සිතුවම් වලින් ඇයගේ ශාරීරික හා මානසික වේදනා පිළිබිඹු වේ.

Let nothing bind you in the world other than your highest inner truth - ඔබේ ඇතුලාන්ත සත්‍යය හැර වෙන කිසිවකින් ලොවට ඔබ වෙත බැඳෙන්න ඉඩ නොදෙන්න. 
Emma Herwegh නම් ජර්මන් ජාතික රචිකවගේ කියමනකි.  ධනවත් උසස් පවුලක උපත ලද ඇ භාෂා තුනක් උගත්තාය. සංගීතය, චිත්‍ර, භාෂා පරිවර්තනයෙන් ඉහල දක්ෂතා දැක්වූ ඇය කවි ලිවීමේ ද යෙදුනාය.

A dream you dream alone is only a dream. A dream you dream together is reality- ඔබ තනිව සිහින දකින්නේ නම් ඒවා සිහින පමණකි. ඔබ සමුහයක් සමග සිහින දකින්නේ නම් එය යථාර්ථයයි. 
ඇමරිකාවේ වැඩි කලක් ජිවත් වූ ජපන් ජාතික යෝකෝ ඔනෝ නම් ගායිකා, ගීත රචිකා හා  සාම ක්‍රියාකාරිනිය විසින් ඉදිරිපත් කළ අදහසකි.

We are too precious to let disappointments into our lives. - අපේ ජිවිතවල වටිනාකම ඉතාම වැඩියි. ඒ නිසා බලාපොරොත්තු කඩවීම් වලට ඉඩ නැත. 

ඉන්දියාවේ තානාපති සේවයට ඇතුළුවීමට සමත්වූ ප්‍රථම දෘෂ්‍යබාධිත කාන්තාව වන බිනෝ සෙෆයින් ගේ කියමනකි. දැඩි අධිෂ්ඨානය හා කැපවීම තුලින් වයස අවුරුදු 25දී තම අරමුණ වෙත ලඟා වූ ඇය අන්ධභාවය තම අනාගතයට බාධකයක් කර නොගෙන ඒ මාර්ගය ඔස්සේම ඉහලට ගමන් කිරීමට  බලාපොරොත්තුව සිටින්නීය.


Do not say you are weak because you are a woman - ඔබ දුර්වලයයි නොකියන්න, ඔබ කාන්තාවක් බැවින්.

ඉන්දීය ජාතික බොක්සින් ශුරි මේරි කොම් ගේ මෙම අදහස ඇය ක්‍රියාව තුලින්ම පෙන්වන බව වැටහෙන්නේ හයවරක් නොකඩවාම ලෝක ආධුනික කාන්තා බොක්සින් ශුරතාව දිනා ගැනීමෙනි. ඊට අමතරව ආසියානු, පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලීය ශුරතා ගණනාවක් දිනාගෙන ඇත. ඉන්දියාවේ ඉහලම සම්මාන ගෞරව නාමද දිනා සිටින්නීය.

I am stronger than myself - මම මටත් වඩා ශක්තිමත්
බ්‍රසීල ජාතික  Claris Lispector ගේ කියමනකි. සැමියා සමග ලොව විවිධ රටවල ජීවත්වූ ඇයගේ නවකතා හා කෙටිකතා ලොව සම්භාවනාවට පාත්‍රවිය.

I really believe in the idea of future - මම අනාගතය තරයේ විශ්වාස කරමි 
මෙසේ කියන්නේ බ්‍රිතාන්‍ය-ඉරාක ජාතික ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පී Zaha Hadid ය. ස්වකිය ගෘහ නිර්මාණ කුසලතා සඳහා ලොව ඉහලම සහතික සම්මාන ලබා සිටි ඇය රැඩිකල් විසංයෝජන නිර්මාණ සඳහා ප්‍රසිද්ධය.  ඇය විසින් කරන ලද ගෘහ නිර්මාණ දුටුවිට ඇයගේ කියමනේ සත්‍යතාව වැටහේ.

Courage calls to courage everywhere - ධෛර්යය සැමතැනම ඇති දිරියනට ආරාධනා කරයි.
දිරිමත් කතක් වූ බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික Millicent Fawcett බ්‍රිතාන්‍ය  කාන්තාවන්ට සර්වජන ඡන්ද බලය ලබාදීම සඳහා වෙහෙසව ක්‍රියාකළ කෙනෙකි. දේශපාලන නායිකාවක මෙන්ම රචිකාවකද  වන ඇය කාන්තා අයිතීන් සඳහා නොලස්ව ක්‍රියාකාරී දායකත්වය දුන් කෙනෙකි.

Wings are freedom only they are wide open in flight. On one's back they are heavy weight - පියපත්වලට නිදහස ඇත්තේ ඒවා විහිදා පියාසර කරන තෙක්ය. එසේ නොමැතිනම් ඒවා බරය.
රුසියානු විප්ලවය සමයේ එයට දායකත්වය දෙමින් විවිධ කවි රචනා කළ කිවිඳියකි, Marina Tsvetaeva.  ඒවා වටහා ගැනීමට අපහසු එසේම පරිවර්තනයට ඉතා අපහසු එහෙත් ජිවිතයේ සත්‍යය පවසන කවි ය.

The future can awaken in a more beautiful way than the past - අනාගතය, අතීතයට වඩා බොහෝ අලංකාර ආකාරයට පුබුදු කළ හැකිය.
ප්‍රංශ නවකතා කාරියක හා සමාජ ක්‍රියාකාරිනියක වන ජෝජ් සෑන්ඩ් ගේ කියමනකි. දුප්පතුන්, වැඩ කරන ජනතාව හා කාන්තා අයිතිවාසිකම් පිළිබඳව ක්‍රියාකාරී වීම නිසා බොහෝ දෙනෙක්ගේ අවධානයට යොමුවූ තැනැත්තියකි.

A person who has at least one dream has a reason to be strong - අඩු ගණනේ  එක සිහිනයක්වත් ඇති තැනැත්තාට ශක්තිමත් වීමට හේතුවක් ඇත. 
චීනයේ උපන් තායිවාන් ජාතික රචිකා Sanmao ගේ අදහසකි.

I matter. I matter equally. Not 'if only' not 'as long as'. I matter. Full stop. 
නයිජිරියානු ජාතික නවකතා, කෙටිකථා රචිකා Chimamamnda Ngozi Adichie ගේ මේ කියමන කොහොම පරිවර්තනය කරන්නදැයි ගැටලුවකි. නයිජීරියාවේ ඉපිද තුරුණු වියේ ඇමරිකාවට පැමිණ ආචාර්ය උපාධිය දක්වාම  උගත් ඇය අප්‍රිකානු සාහිත්‍යයට නව පරපුරේ අවධානය සාර්ථකව ලබා ගැනීමට සමත් රචිකාව ලෙස සැලකේ.

මේ සියලු අදහස්වල එකතුව වන්නේ කෙනෙක්ගේ හැකියාව සීමා මායිම් රහිත බවත්, සාක්ෂාත් කරගත නොහැකි සිහින නැති බවත් ය. ශක්තිමත් බව ක්‍රියාවෙන් පෙන්වූ කාන්තාවන් පිරිසකගේ මේ  කියමන්, කාන්තාවනට පමණක් නොව කා හටත් ජීවිතය හැඩගසා ගැනීමට උපයෝගී කරගත හැකිය.

උදව්:
උඩගෙදර සුගතපාල මහතා
https://en.wikipedia.org/wiki/
www.space.com/17169-mae-jemison-biography.html
www.fridakahlo.org
www.ndbooks.com/author/clarice-lispector/
www.poetryfoundation.org/poetrymagazine
www.youtube.com/watch?v=nH63ByKzR0g
elledecoration.co.za/5-standout-architectural-projects-by-zaha-hadid/

ගූගල් ඩූඩල් පෙබරවාරි 22: සොඳුරු කිඹුල් දඩයම්කරු

The Crocodile Hunter : ස්ටීව් අර්වින්
විශාල උරගයන් හා වෙනත් සතුන් ගැන තමාගේ රැකියාවෙන් මෙන්ම  රුපවාහිනී වැඩසටහන් මාලාවකින් ලෝකයාගේ ඇස් ඇරවූ පරිසර සංරක්ෂකයෙක්, විද්‍යා අධ්‍යාපනඥයෙක්, සත්ව ගවේෂකයෙක්  වූ  Steve Irwin වෙනුවෙනුයි අද ගුගල් ඩූඩලය slide show එකක්ම කර තිබෙන්නේ.

ඔහුගේ 57 වන උපන්දිනය වෙනුවෙන් ඔහුට ගෞරව දැක්වීමට හා ඔහු සහ පවුලේ අය ලෝකයේ වනජීවීන් හා වනජීවීන් වෙසෙන ස්ථාන සංරක්ෂණයට කරන ලද කැපවීම් වෙනුවෙන් මේ දිනය වෙන්කරන බව ගුගල් ඔවුන්ගේ සටහනේ කියා තියෙන්නේ.

1962 පෙබරවාරි 22 දා ඔස්ට්‍රේලියාවේදී පරිසරයට හා සතුන්ට බෙහෙවින් ආදරය දැක්වූ අර්වින් පවුලේ ඉපදුනු ස්ටිවන් රොබර්ට්ට  හයවන උපන්දිනයට තෑගි ලැබුණේ ෆ්‍රෙඩ් නම් අඩි 11ක් දිග පිඹුරෙක්. 70 දශකයේ මුල් භාගයේ එම පවුල ක්වීන්ස්ලන්ඩ් ප්‍රදේශයට සංක්‍රමණය වී උරගයන් සඳහා කුඩා Beerwah Reptile Park ආරම්භ කළා.
ළමාවියේ  සිටම කිඹුලන් ඇතුළු උරගයන් ඇසුරේ හැදුනු වැඩුණු ස්ටීව් තම දෙමාපියන්ගෙන් උරගයන් ගැන බොහෝ දැනුම ලබාගත්තා. තම පවුලේ උරග උද්‍යානයේ කටයුතු සඳහා සහභාගී වූ ඔහු එහි සතුනට ආහර දීම අනෙකුත් පාලන කටයුතු ආදී සියල්ලට සහය වුණා.
නමවන වියේදීම ක්වීන්ස්ලන්ඩ් හි කිඹුලන් පරිපාලන ව්‍යාපෘතියකට ස්වේච්චාවෙන් සහභාගි  වූ ඔහු ලොව වෙසෙන විශාලතම උරගයන් වන මුහුදු කිඹුලන් අල්ලා ඔවුන් නිරුපද්‍රිතව වඩා හොඳ පරිසරයකට මුදාහැරීමේ කටයුතුවල නිරතවුණා.

ක්‍රමයෙන් ව්‍යාප්ත වූ ස්වකිය උද්‍යානයේ සම්පුර්ණ පාලනය 1991දී ස්ටීව්ට භාරවුනි. ක්‍රමයෙන් පුළුල් වෙමින් 1998දී නම වෙනස්කළ එය අධ්‍යාපනික හා සංරක්ෂණ කටයුතුවල යෙදෙමින් දැන් හඳුන්වන්නේ ඕස්ට්‍රේලියා සත්ව උද්‍යානය Australian Zoo නමින්.
ඔහුගේ උද්‍යානය නැරඹීමට ඇමරිකාවේ සිට පැමිණි ස්වභාව විද්‍යාඥ ටෙරී රෙයින්ස් සමග විවාහ වුනු ඔවුන්ට මධුසමයේ දී කිඹුලන් දඩයම් කරන්නන්ගෙන් කිඹුලන් බේරාගැනීමේ මෙහෙයුමක යෙදෙන්න වුණා. එම වීඩියෝ දර්ශණ  The Crocodile Hunter නම් රුපවාහිනී වාර්තා වැඩසටහන් මාලාවක පළමුවැන්න වුණා. ඕස්ට්‍රේලියාවෙත් උතුරු ඇමරිකාවෙත් තවත් රටවල් 130කත්  විකාශය වූ මෙම වැඩසටහන් මාලාවේ සාතිශය ජනප්‍රියත්වයට ස්ටීව් ගේ ව්‍යක්ත, ආදරණිය  හා ප්‍රීතිමත් ඉදිරිපත් කිරීමේ විලාශයත් දායක වුණා. ඔහු ඉතා සාර්ථක ඉදිරිපත් කරන්නෙක්.

මිනිසුන්ගේ එතරම් අවධානයක් නොමැති කිඹුලන් හා වෙනත් සත්වයින් පිලිබඳ අවධානය ලබාගෙන එම සතුන් සංරක්ෂණය උදෙසා මෙම වැඩසටහන් මාලාවෙන් අනගි සේවයක් ඉටුව තිබෙනවා. තම කුඩා දරුවන්ද  කිඹුලන් සිටින අවස්ථා රූගත කිරීම්වලට සහභාගී කරවාගෙන තිබෙනවා. කුඩා පුතු වඩාගෙන කිඹුලන්ට ආහාර දෙන දර්ශනයක් විවේචනයට පවා ලක්වුණා.
ක්‍රොකඩයිල් හන්ට් වැඩසටහන්වල  සාර්ථකත්වය නිසා වෙනත් ස්වභාව වනජීවී රුපවාහිනී වැඩසටහන් හා චිත්‍රපටවලට දායකත්වය දීමටත් ඔවුන්ට අවස්ථාව ලැබුණා.
2006 සැප්තැම්බර් 4වෙනිදා ක්වින්ස්ලන්ඩ් මුහුදු තීරයක නවතම වැඩ සටහනක් වන Ocean's  Deadliest  රූ ගත කිරීම අතරතුර stingray නම් මඩුවෙක්ගේ වල්ගා ප්‍රහාරයකින් අනතුරට ලක්වූ ස්ටීව්, පරිසරලෝලින්ගේ අපරිමිත ශෝකයට හේතුවෙමින් මරණයට පත්වුණා.

"මගේ රැකියාව, මගේ මෙහෙවර මේ ලෝකයට බිහිවීමේ හේතුව වනජීවීන් රැකීමට කියල මම හිතන්නේ" ඔහු වරක් පැවසුවා. ස්ටීව් මේ වදන් පවසා බලා සිටියේ නැහැ. ඔහුගේ Wildlife Worriers ස්වේච්ඡා ආයතනය, ලොව පුරා සියගණන් ප්‍රදේශ වනජීවී සංරක්ෂණ ප්‍රදේශ බවට පත්කරන්නට දායක වුණා. අදටත් එමගින් සුමාත්‍රා කොටි, කාම්බෝජ අලි, කෝලා වලසුන් ඇතුළු විවිධ සතුන් සංරක්ෂණය කිරීමේ වැඩසටහන් දියත් කරමින් තියෙනව.
ඔහුට වනජීවීන් ගැන හිත කරදර කරගන්න හේතු තිබුණා. ලෝක වනජීවී අරමුදලේ වාර්තා අනුව 1970 සිට මේ වනවිට ලෝකයේ පෘෂ්ඨවංශි (උභයජීවී, උරග, පක්ෂි, ක්ෂීරපායි) සත්ව ගහනය 60% කින් අඩුවී තිබෙනවා. මනුෂ්‍ය වර්ගයාගේ අතපෙවීම් නිසා අනාගතයේ පොලෝ තලයේ ජෛව විවිධත්වය අඳුරට යන ලකුණු පෙනෙන්නේ.

මේ අපුර්ව වූ ලෝකයේ අසිරිමත් සිදුවීම් මිනිස් අතින් විනාශ වී වියුක්ත දේ පමණක් බවට පත්වන්නට පෙර සොබා දහම තම නිවස බවට පත් කරගෙන එහි දුර්වල තත්වයන්  වඩා ආකර්ශනීය ලෙසකින් අනෙකුන්ගේ අවධානයට යොමු කිරීමේ කටයුත්ත කරන අල්පයක් දෙන අතරින් ස්ටීව් පෙරමුණේ සිටියා. ඒ සේවය අගයනු වස් ඕස්ට්‍රේලියානු රජය ඔහුට නොයෙක්වර සම්මාන හා පදක්කම් පිරිනමා තිබෙනවා. ඔහු හා පියා  විසින් සොයාගනු ලැබූ එතෙක් නොදැන සිටි ඉබි වර්ගයක් Elseya irvini ලෙස නම් කෙරුණා. සෑම වසරකම නොවැම්බර් 15 දා ස්ටීව් අර්වින් දිනය ලෙස නම්කර ඇති අතර එදින ජාත්‍යන්තර වනජීවී හා අරමුදල් රැස්කිරීමේ දිනයක් ලෙස යොදා ගැනෙනවා.

ලොව වෙනුවෙන් කරන තමාගේ කාර්යය සැඟවී යා  නොදී අනෙක් අයගේත් දෑස ඒ වෙත යොමු කරන්නට ස්ටීව් මැදිහත්ව කල කටයුතු ඉදිරියට ගෙනයාමට  ඔහුගේ පවුලෙන් සිදුවන්නේ  ඉමහත් සේවාවක්. මෙවැනි දිනයක එය ඇගයීමෙන් ගුගල්  සමාගම ද ලොව වන ජීවී සුරැකීම වෙත මානව සිත් සතන් යොමුකරවා  තිබෙනවා.

උදව්:
www.vox.com/science-and-health/2019/2/22/18234978/steve-irwin-57-birthday-google-doodle-crocodile-hunter
timesofindia.indiatimes.com/india/google-doodle-celebrates-57th-birth-anniversary-of-steve-irwin-the-crocodile-hunter/articleshow/68105486.cms
https://en.wikipedia.org/wiki/Steve_Irwin

ගූගල් ඩූඩල් පෙබරවාරි 8: ක්‍යුබෙක් ශිශිර සැණකෙළිය

සීතල දැඩි වුණාම හිම වැටෙනකොට මිනිස්සු පුළුවන් ඉක්මනින් ගෙවල්  ඇතුලට ගිහින් විවේක සුවයෙන් ඉන්නවා කියලද හිතන්නේ? ඔව්. සීතලෙන් ආරක්ෂා වෙලා ඉන්න පුළුවන් තරම් උත්සහ ගන්නවා. හැබැයි එහෙමයි කියල මාස තුන හතරක් කම්මැලිකමේ ඉන්නත් බැහැනේ. සොබාදහම දුන් දේවල් විඳිනවා. එහෙම රසවත්ව සොබා දහම වින්දනය කරන උත්සවයක් ගැන අද ගුගල් ඩූඩල් හි සඳහන් වෙන Quebec Winter Carnival.

කියුබෙක් කියන්නේ කැනඩාවේ විශාලම ප්‍රාන්තය වගේම විශේෂ ප්‍රාන්තයක්. ඒ ගැන කෙටි විස්තරයක් කළොත් ආසියාව හොයාගෙන නැගෙනහිර දෙසට ගිය යුරෝපින් ඇමරිකා මහද්වීපයට ගොඩ බැස්සානෙ. මුලදී පෘතුගාලය, එනගලන්තය, ප්‍රංශය, ස්පඥ්ඥය  ඔය කොහෙන් ආවත් ඇති තරම් ඉඩ තියෙන මහාද්වීපය හිතු හැටියේ අල්ලගත්තා. පහු වෙනකොට තමන්ට කියල කොටස් වෙන් කරගන්න පටන් ගත්තා. උතුරු ඇමරිකාවේ කැනඩාව තියන ප්‍රදේශයේ මුල ඉඳන්ම පදිංචි වුණේ ප්‍රංශයෙන් හා බ්‍රිතාන්‍යයෙන් ආ අයයි. මේ නිසා රටවල් දෙකම අයිතිවාසිකම් කියන්න ගත්තා. යුරෝපයේ තිබුණු වෙළඳ තරගයත් මෙයට හේතුවක් වුණා. 1756 ඉඳල 1763 වෙනකල් මේ රටවල් දෙක කැනඩාව තමන්ගේ කරගන්න විශාල යුද්ධයක් කළා.

බ්‍රිතාන්‍යය එයින් දිනුව නිසා ඔවුනට රට අයත් වුණත් 1774 දී පනතක් මගින් ප්‍රංශ ජාතිකයන් වැඩිපුර වාසය කළ ක්‍යුබෙක් ප්‍රදේශයේ අයට කතෝලික ආගම අදහන්නත්, ප්‍රධාන භාෂාව විදියට ප්‍රංශ භාෂාව භාවිතා කරන්නත්, ප්‍රංශ සිවිල් නිතිය ක්‍රියාත්මක කරන්නත් අවසර දුන්නා. වෙන් වෙන් කොටස් ලෙස තිබුණු මෙම ප්‍රාන්ත කැනඩාව නමින් එක රටක් බවට පත්වූ 1867, මුලින්ම එම රටට එක්වූ ප්‍රාන්තයක් ක්‍යුබෙක්. ඉන්පසු දෙවරක්ම කැනඩාවෙන් වෙන්ව වෙනම රටක් බවට පත්වන්නට කැමැත්ත විමසා ජනමත විචාරන තිබුණත් සුළු බහුතරයකින් එම අදහස පරාජය වූ නිසා තවමත් ක්‍යුබෙක් ප්‍රාන්තය කැනඩාවේ කොටසක් ලෙස පවතිනවා.

දැන් අපහු ශිශිර සැණකෙළිය දිහාට හැරුණොත්, අධික ශිතලක් තිබෙන හිම වැටෙන පෙබරවාරි මාසේ මැද පැවැත්වෙන මේ උත්සවය 1894දී ආගමික උත්සවයක් විදියටයි  ආරම්භ වෙලා තියෙන්නේ. ලෝකයේ වැඩියෙන්ම හිම වැටෙන නගරයක් වන ක්යුබෙක් ප්‍රාන්තයේ ප්‍රධාන නගරය වන ක්‍යුබෙක් සිටි හි  1955 හිම මිනිසෙක්ගේ මැස්කොට් එකක් සමග දිගටම පවත්වන්නට පටන්ගත් මෙම උත්සවය 65 වන වරටයි අද ආරම්භ වන්නේ. දින දහයක් පුරා පැවැත්වෙන මෙය ලෝකයේ වැඩිම දෙනෙක් සහභාගී වෙන විශාලම ශීත ඍතු උත්සවය ලෙසටයි  සලකන්නේ .

Bonhomme maskot 

දිව රාත්‍රී පෙරහැරවල්, අයිස් වලින් සැදූ මූර්ති, අයිස් මාලිගාවක්, විවිධ ආලෝක සැරසිලි,  ආදිය සහිත මෙම උත්සව මාලාව ශීත සමයේ ආවේණික  අලංකාරය පිළිබිඹු කරන හිම විශ්මලන්තයක් වගේ  ප්‍රීති උළෙලක්. නගරයේ ප්‍රධාන මාවත් සියල්ලක්ම පාහේ විවිධ සැරසිලිවලින් අලංකෘත වෙනවා.  මේ කාලයට තිබෙන - 20℃ ටත්  අඩු  සීතලට සුදුසු ඇඳුමෙන් සැරසුණු නගරයේ මිනිස්සු වගේම සංචරකයොත් එළිමහනට ඇවිත් විවිධ සැණකෙළි අවස්ථාවලට සහභාගී වෙනවා. ආරම්භක උත්සවය හා අවසන් කිරීමේ උත්සවය නගරයේ ප්‍රධාන පුරවැසියා අතින් හිම මාලිගාවෙදී  සිදුවෙන්නේ.

හිම මාලිගය 2014

උත්සවයේ පැවැත්වෙන විවිධ තරග අතරට අයිස් හා හිම මුර්ති තරග, හිම බල්ලන් විසින් ඇදගෙන යන ස්ලෙඩ් තරග, අයිස් හොකී තරග, ලෝරන්ස් ගඟේ කැනොයි පැදීම  ආදිය ඇතුලත්.  වොඩ්කා, බ්‍රැන්ඩි වගේ මත්පැන් අළෙවිසල් වගේම හොට් චොකලට් වැනි උණුසුම් පාන අලෙවිසල්, විවිධ ආපන ශාලා, උණුසුම් ආහාර අලෙවි සැල් ආදිය රාත්‍රියටත්  විවෘතයි.
හිම මුර්ති අඹන ආකාරය දැකගැනීමටත්, අශ්වයින් විසින් අදින ස්ලේ එකක රවුමක් යන්නත් අවස්ථාව තියෙනවා. හිම මත ලිස්සා යාමේ ක්‍රීඩා කිරීම වගේම ස්නෝබෝඩ් ක්‍රීඩාවේ නිරතවෙන්නත් ස්ථාන සකස් කරලා තියනව. මේපල් ගහකින් මේපල් සිරප් එලියට වැගිරෙනකොටම මිදෙන හැටි බලන්නත් පුළුවන්. මේ සීතලේ නාන ඇඳුමින් සැරසී හිම නෑම කරන අයත් ඉන්නවා! පවුලේ සියල්ලන්ට සහභාගී වෙන්න පුළුවන් විවිධ විනෝද ක්‍රීඩා, ගී ගායනා, නැටුම් සංදර්ශණ, ඩාන්ස් පාටි දිවා රෑ   පුරා පැවැත්වෙනවා.
ස්වභාව ධර්මය දෙන දෙයෙහි අගුණ කියමින් කන් කෙඳිරි ගාන්නේ නැතිව සීතල, හිම වගේ දරාගන්න බැරි කාලගුණ තත්වයන් පවා සුවයකට හරවාගෙන එහි රස විඳින හැටිනම් අගය කරන්න ඕනේ.

උදව්:
www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/seven-years-war
www.flightcentre.ca/blog/winter-carnival-in-quebec-city/
www.thetravelempire.com/a-celebration-of-winter-at-the-57th-carnaval-de-quebec/
www.canada.ca/en/canadian-heritage
happytowander.com/quebec-winter-carnival/