Friday, 9 February 2018

ශීත ඍතු ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා භයානකද? Winter Olympics

ඔලිම්පික් කිව්වම කවුද නොදන්නේ? අවුරුදු හතරකට වරක් ලෝකයේ රටවල් වැඩි ගණනක් සහභාගීවෙන ලොව ඉහළතම, විශිෂ්ඨතම ක්‍රීඩා උළෙල.  ඔලිම්පික් නමින් ප්‍රධාන උළෙල තුනක් තිබේ. ගිම්හාන ඔලිම්පික්,  ශීත ඍතු ඔලිම්පික් හා ආබාධිත වුවන්ගේ ඔලිම්පික් වන පැරාලිම්පික් ඒවාය. ඒ අතුරින් ශීත ඍතු ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා වඩා අනතුරුදායක බව බැලු බැල්මට පෙනීයයි. ලිස්සමින් ක්‍රීඩා කරන, උඩ සිට බිමට පනින, වේගයෙන් පහලට ගමන් කරන, කරණම් ගසන ක්‍රීඩා රැසයි.   ශීත ඍතු ඔලිම්පික් ඉතිහාසය හා මේ වසරේ එහි අඩංගු ක්‍රීඩා ගැන බලමු.
ශීත ඍතු ඔලිම්පික් ඉතිහාසය එතරම්ම දුර නැත. හිම ක්‍රීඩා කිහිපයක් ඔලිම්පික් උළෙලකට මුලින්ම එක් ව තිබෙනුයේ 1908 ලන්ඩන් පැවති තරගවලියේදියි. 1912 ඔලිම්පික් උළෙලට සමගාමිව හිම ක්‍රීඩා සහිත සතියක් පවත්වන්නට යෝජනා වී ඇතත් එය ඵල දරා නැත. 1916 ජර්මනියේ බර්ලින් නුවර ඔලිම්පික් උළෙලට සමගාමිව ශිශිර ක්‍රීඩා සතියක් පවත්වන්නට සියල්ල සැලසුම් කළත් එම වසරේ ඔලිම්පික් උළෙල අවලංගු කෙරුණි. 1920දීත් සාමාන්‍ය උළෙල තුලම ක්‍රීඩා කිහිපයකින් සෑහිමට පත්වන්නට සිදුවිණි.

1924 ප්‍රංශයේ පැවති ඔලිම්පික් උළෙලට සමගාමිව දින 11ක් පුරා ජාතින් 16ක් සහභාගී වූ ඉසව් 16කින් සමන්විත  'International Winter Sports Week'  ප්‍රථම ශීත ක්‍රීඩා ඔලිම්පික් ලෙස හඳුන්වන්නට හැකියි. ඉන් අනතුරුව 1936 තෙක්ම ප්‍රධාන උළෙල පැවැත්වෙන රටේම ඊට සමගාමිව වෙනම ශිශිර ක්‍රීඩා උළෙලක් පැවතුනි.

ලෝක යුද්ධය නිසා දෙවරක්, එනම් වසර අටක් ඔලිම්පික් තරගාවලිය සංවිධානය නොවුණි. නැවත 1948 ඔලිම්පික් උළෙල ආරම්භ වූ අතර, එම වසරේ සිට ශීත ඍතු ඔලිම්පික්, ශීත කාලයේ පැවැත්වීම ඇරඹුණි.  එසේම එය ගිම්හාන උළෙල පවත්වන රටින් වෙනස් රටකයි  පැවැත්වුනේ. 1948 ශිශිර ඔලිම්පික් ජනවාරි 30 සිට පෙබරවාරි 18 දක්වා ස්විට්සර්ලන්තයේ පැවති අතර, ගිම්හාන ඔලිම්පික් ජුලි 29 හා අගෝස්තු 14 අතර පැවතියේ මහා බ්‍රිතාන්‍යයෙයි. ඉන්පසු 1992 දක්වාම මෙලෙස එකම වසරේ වෙනස් කාල වකවානුවක රටවල් දෙකක ගිම්හාන හා ශීත ඔලිම්පික් පවත්වාගෙන ගියේය. 1992 වනවිට රටවල් 64ක සහභාගිත්වයක් තිබු අතර ක්‍රීඩා 12කින් ඉසව් 57ක් පැවැත්වුණි.
1986දී ජාත්‍යන්තර ඔලිම්පික් කමිටුව හමුවේ ආ ඉල්ලීමකට අනුව ගිම්හාන හා ශිශිර ඔලිම්පික් උළෙල වෙනම වසරවල පවත්වන්නට තීරණය කෙරුණි. ගිම්හාන උළෙල නොතිබෙන ඉරට්ටේ සංඛ්‍යාවක් වන වසරේදී ශිශිර උළෙල පැවැත්වීමට තීරණය විය. එනම් සෑම ඉරට්ටේ වසරකම මාරුවෙන් මාරුවට ශිශිර හා ගිම්හාන ඔලිම්පික් පවත්වන්නටයි. මේ තීරණය අනුව 1994දී මුල්වරට ගිම්හාන උළෙල නොපැවැත්වෙන වසරක නෝර්වේ හිදී රටවල් 67ක ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් 1737 දෙනෙක්ගේ සහභාගිත්වයෙන් ශීත ඍතු ඔලිම්පික් ඇරඹුණි. එදා සිට අද දක්වා වසර හතරකට වරක් නොකඩවා ලොව පුරා ශීත රටවල මෙම ක්‍රීඩා උත්සවය මහා ඉහලින් මුලුදෙයි.
23වන ශීත ඍතු ඔලිම්පික් තරගාවලිය දකුණු කොරියාවේ පියෝන්ග්චෑන්ග් හිදී  2018 පෙබරවාරි 9 දින සිට පෙබරවාරි 25 දින දක්වා පැවැත්වෙයි.
සමකාසන්න රටවල් වන අපට නුහුරු ශීත කාලීන ක්‍රීඩා 15ක් සඳහා මෙහිදී ක්‍රීඩකයන් තරග වදිනු ඇත.

1. ඇල්පයින් ස්කීන් Alpine skiing: ස්කින්ග් යනු  පාද දෙකට සවිකරන ලද අඩි පහකට වඩා දිගු පතුරු වැනි විශේෂ උපකරණ ආධාරයෙන් හිම මත ගමන් කිරීමයි.  ක්‍රීඩකයාගේ උස අනුව භාවිතා කරන ස්කී උපකරණවල දිග තීරණය වේ. ඇල්පයින් ස්කීන් වලදී ඉතා උස කඳු මුදුනක සිට දිගු ස්කී උපකරණ හා රිටි දෙකක් ආධාරයෙන් හිමවලින් වැසුණු ප්‍රපාතාකාර කඳු බෑවුම් මත දෙන ලද මාර්ගයක වේගයෙන් ගමන්කිරීම සිදුවේ. වේගය අනුවත්, තාක්ෂණ කුසලතා භාවිතය අනුවත් ජයග්‍රහණ ලබාදෙන වෙන වෙනම ඉසව් ඇත. ඒකල හෝ කණ්ඩායම් ලෙස තරග ඉසව් තිබේ.

2. රට හරහා ස්කී Cross-country skiing: හිමෙන් වැසුණු බිමක ගමන් කරන අයුරු 19 වන සියවසේදී ක්‍රීඩාවක් බවට පත්ව ඔලිම්පික් තරගයක් ලෙස වර්ධනයව ඇත. මෙහිදී තරගකරුවන් සමුහයක්  විවිධ දිගු දුර ප්‍රමාණයන් යටතේ තරග වදිති. රිලේ තරග ඉසව්ද ඇත. තරණය කරන තරගබිම අභියෝග සහිත සමතලා හිම බිමකි. ධාවන වේගය අනුව ජයග්‍රහණ ලැබේ.




3. නිදහස් ආර ස්කීන් Freestyle Skiing: ශීත ඍතු ඔලිම්පික් ආරම්භ වූ දා සිටම තරගාවලියට ඇතුලත් ක්‍රීඩාවකි.  හිම කඳු ඉහලින් පැනුම්, කරණම් ගැසීම්, අහසේ කැරකෙමින් පිනුම් හා කරනම් ගැසීම් ආදිය ඇතුලත්ව ඉහල සිට පහලට හිම මත ධාවනයේ යෙදේ. පැනීමේදී ඉපිලීම, වේගය, දුර, පිනුමේ උස ආදී විවිධ නිර්ණායක යටතේ ඇගයීම සිදුකරයි. විවිධ  නිදහස් ආර කාන්තා හා පිරිමි ඉසව් 10ක් මෙවර ඔලිම්පික් තරගාවලියට ඇතුලත්ය.

4. ස්කී පැනුම් Skii Jumping: සකස්කර ඇති හිම ආකෘතියක ඉහල සිට පහලට වේගයෙන් පැමිණ ඉහලට පැන දිගු දුරක් ගෙවා බෑවුම් තලයක පතිත වේ. නිදහස් ආරේ දී මෙන් කරනම් හා අහසේ පිනුම් ගැසීමක් නැත. ඉහලට ගිය පසු ස්කී හා සමාන්තරව සිරුර පවත්වාගනියි. වරකට එක ක්‍රීඩකයා බැගින් තරග කරන අතර තාක්ෂණ භාවිතය, ධාවන දුර, සුලඟේ දිශාව හා පතිත දුර සලකමින් ලකුණු ක්‍රමයකට ජයග්‍රහණය ලබා දේ. ඒකල හා කණ්ඩායම් ලෙස ඉසව් පහක් මෙවර දැකගත හැකිවේ.

5. සංයුක්ත නොර්ඩික් Nordic Combined:  රට හරහා ස්කී හා ස්කී පැනුම් යන ක්‍රීඩා දෙකම ක්‍රීඩකයින් විසින් එකම තරගයක් තුළ සිදු කළ යුතුවේ.

6. බයැත්ලෝන් Biathlon : රට හරහා ස්කී හෙවත් දිගු දුරක්  හිමමත ධාවනයත්, ඉලක්කයට වෙඩි තැබීමත් යන ක්‍රීඩා දෙක එක් කෙරුණු ඉසව්වකි. කාන්තා, පිරිමි හා මිශ්‍ර ඉසව්වලින් පැවැත්වේ.

7. දිගු ධාවනපථ හා කෙටි ධාවනපථ වේග ස්කේටින් Long Track / Short Track Speed Skating: ස්කේටින් යනු විශේෂ සපත්තු පැළඳ අයිස් මත ලිස්සා යාමයි. වේග ස්කේටින් දීගු ධාවන පථයක් 400m වන අතර කෙටි ධාවන පථයක දුර 111.12m කි. ධාවන පථ දෙකම ඕවලාකාරය. ගෘහස්ථ තරග වන මේවායේදී අයිස් මත ලිස්සමින් (ස්කේට් කරමින්) වේගයෙන් ගමන් කලයුතුවේ. කෙටි ධාවන පථයක දී ඉක්මන් හැරවුම් ඇති නිසා මේ දෙකෙහි ධාවන තාක්ෂණයන් වෙනස්ය. කෙටි ධාවන පථයේ පැවැත්වෙන ඉසව් අටක් ඇති අතර 1500m  දුර ධාවන තරග පවා ඇතුලත්ය. රිලේ තරග කාන්තාවන් සඳහා 3000m වන අතර පිරිමි ඉසව්ව 5000m වේ.  වේගවත්ම තරගකරු හෝ කණ්ඩායම ජය ලබයි. මෙම කෙටි වීඩියෝව තත්පර 15 සිට බලන්න.

අතීතයේ අයිස් බවට පත්වූ ගංගා, ඇල මාර්ග හා විල් මත ප්‍රවාහන ක්‍රමයක් ලෙස ඇරඹි දිගු ධාවන පථ වේග ස්කේටින් ඔලිම්පික් ක්‍රීඩාවක් ලෙස මුල සිටම පැවතුණි. පිරිමි හා කාන්තා ඉසව් 6 බැගින්ද, මිශ්‍ර ඉසව්වක්ද තරගාවලියට අඩංගුය.

8. කර්ලින්ග් Curling: කණ්ඩායමකට ක්‍රීඩකයන් හතරදෙනා බැගින් වන කණ්ඩායම් දෙකක් එකවිට තරග වදින ගෘහස්ථ ක්‍රීඩාවකි. මෙම ක්‍රීඩාවේදී 19.96kg බර රවුම් කළු ගලක් අයිස් මත ඇති නියමිත වෘත්තාකාර ඉලක්කයකට යොමු කිරීම සිදුකරයි. එක ක්‍රීඩකයෙක් ගල යොමුකරන අතර අනෙක් ක්‍රීඩකයෝ දිග බුරුසු වැනි උපකරණ වලින් අයිස් පොලව මැදීමෙන් එය නියමිත ඉලක්කයට ගෙනයති. එක කණ්ඩායමක් කළුගල් අටක් යොමුකළ යුතු අතර ඉලක්කයෙන් දෙපස අන්ත දෙකේ සිටින කණ්ඩායම් දෙකට  මාරුවෙන් මාරුවට අවස්ථාව ලැබේ. තරගාවසානයේ ඉලක්කයට ආසන්නම ගල යොමුකළ කණ්ඩායමට  ලකුණක් ලැබේ.

9. ෆිගර් ස්කේටින් Figure Skating:  ෆිගර් ස්කේටින් වලදී නියමිත රටාවකට අලංකාර ලෙස අත් පා හසුරුවමින් නර්තන සැලැස්මක් අනුගමනය කරමින් අයිස් මත සංදර්ශනයක් පවත්වයි. ගෘහස්ථ හිම තටාකවල හිම මත පාවෙන්නාක් මෙන් නර්තන නෙත්සිත් පිනවන සුන්දරත්වයකින් යුතුය. කාන්තා හා පිරිමි අංශ දෙකෙන්ම ඒකල, යුගල හා සමුහ ලෙස ඔලිම්පික් ඉසව් පවතියි. නිර්ණායක පහක් මත ලකුණු ලබාදීම සිදුකෙරේ.

10. අයිස් හොකී Ice Hockey: කණ්ඩායම් ක්‍රීඩාවක් වන අයිස් හොකී ගෘහස්ථ ක්‍රීඩාංගනවල  hockey rink තුළ පැවැත්වේ. සම්පුර්ණයෙන් අයිස් බිමක ස්කේටින් සපත්තු පැළඳ අයිස් මත ලිස්සමින් සිදු කරන මෙම ක්‍රීඩාවේ එක පිලකට ක්‍රීඩකයෝ හයදෙනා බැගින් ක්‍රීඩා කරති. සෑම ක්‍රීඩකයෙක්ටම හොකි පිත්තක් ඇති අතර වල්කනයිස් රබර්වලින් තැනු විශාල කැරම් ඉත්තෙක් වැනි hockey puck පන්දුවක් මෙන් භාවිතා කර ගෝල ලබාගනී. කාන්තා හා පිරිමි ලෙස ඉසව් දෙකකි.

11. බොබ්ස්ලේ Bobsleigh: වංගු සහිත, පටු, කෙටි බැමි ඇති මාර්ගයක අයිස් මත ගුරුත්ව බලයෙන් ක්‍රියාකරන ස්ලෙඩ් උපකරණයෙන් වේගයෙන් ගමන් කරන ක්‍රීඩාවකි. ක්‍රීඩකයන් හෝ කණ්ඩායම් වෙන වෙනම තරග කරන අතර, වේග සැසඳීමෙන් ජයග්‍රහණ ලැබේ. කාන්තා හා පිරිමි තනි, ද්විත්ව හා හතරදෙනෙක් ක්‍රීඩා කරන ඉසව් ඇත.
පහත වීඩියෝවේ මුල් තත්පර 50 බලන්න.


12. ස්කෙලෙටන්  Skeleton:  ඉහල සිට පහලට බෑවුම්ව යන වංගු සහිත පටු  විශේෂිතව නිර්මාණය කරන ලද ලිස්සන අයිස් මාර්ගයක ඉතා වේගයෙන් ගමන් කරන ක්‍රීඩාවකි, ස්කෙලෙටන්. ලෝකයේ පළමු හිම මත ලිස්සායන ක්‍රීඩාව ලෙස සැලකේ. මෙහිදී ක්‍රීඩකයා ලිස්සන උපකරණය මත හිස ප්‍රමුඛව මුහුණ පහලට පිහිටන සේ දිගාවී 1500m වන වක්‍ර නැමුම් සහිත අයිස් පථයේ ඉතා වේගයෙන් ගමන් කරයි. තත්පර 1/100 දක්වා වේගය වාර්තා කෙරේ. සැමවිටම තනි ක්‍රීඩකයෙක් පමණක් එක වරකට ක්‍රීඩා කරන මෙහිද නියත දුරක් ගමන් කරන වේගය අනුව ජයග්‍රාහකයා තෝරයි.

13. ලූජ්  Luge: බොබ්ස්ලෙඩ් හා ස්කෙලෙටන් මෙන්ම තද බැස්මක් ඇති, වංගු සහිත, අනතුරුදායක පටු මගක වේගයෙන් ගමන් කරන තවත් ක්‍රීඩාවකි. ලුගර් නම් ලිස්සන උපකරණය මත උඩුබැලි අතට සිට, පාද ප්‍රමුඛව සිරුරේ අනිච්චානුග ප්‍රතික්‍රියා මගින් වේගය පාලනය කරමින් ගමන්  කරයි. ස්කෙලෙටන්හි මෙන්ම ක්‍රීඩකයා  සම්පුර්ණයෙන් නිරාවරණ හා අනාරක්ෂිත වන අතර තිරිංග කිසිවක් නැත. සිරුරේ බර පන්ති අනුව තරග පැවැත්වේ.  වරකට එක ධාවනය බැගින් සිදුකරන අතර, නියමිත දුර යාමට ගතවන කාලය අනුව දිනුම තීරණ වේ. ඒකල, යුගල හා මිශ්‍ර ඉසව් පහක් මෙවර උළෙලට ඇතුලත්ය.

14. ස්නෝබෝඩ් Snowboard:  සර්ෆින්ග්, ස්කේට්බෝඩ් හා ස්කී යන සියල්ලේ එකතුවක් දැකිය හැකි ක්‍රීඩාවකි. දෙපයට සවිකරන ලද පැතලි තනි ලෑල්ලක නැගී විවිධ මට්ටමේ කඳු පල්ලම් ඇති හිම පොලව මත සමබරතාවය රැකගනිමින් කඳු නගිමින්, හැරෙමින්, උඩ පැන කැරකෙමින්,  බිමට පතිත වෙමින් සිදුකරන ක්‍රීඩාවකි. විවිධ ආර අනුව ඉසව් 11කි. පනින උස, දුෂ්කර තාක්ෂණයන් භාවිතය, ධාවනයේ විවිධත්වය, ස්ථාවරභාවය හා ගලායාම, ප්‍රගතිය ආදී නිර්ණායක යටතේ විනිසුරු මඩුල්ලක් ලකුණු ලබාදේ.

පොදුවේ සලකා බැලූවිට ශීත ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා, ගිම්හාන ඔලිම්පික් ක්‍රීඩාවන්ට වඩා අනතුරුදායක බව අධ්‍යයනවල දක්වා ඇත. අධි ශීතල කාළගුණයක කෙරෙන ක්‍රීඩා බොහොමයක අධික වේගයෙන් ගමන් කරන හා/හෝ  වැඩි කාලයක් අහසේ රැඳෙන ස්වභාවයක්  පෙනීයයි.  එහෙත් හිම හා අයිස් මත පරම්පරා ගණනක් ජීවත්වීමේදී ඇතිවූ ගැටලුවලට මුහුණ දුන් ආකාරය අනුව නිර්මාණය වූ මෙම ක්‍රීඩා ශීත රටවල ජිවිතයේ ආන්තික ගුණයන්ද දක්වනු වැන්න.


උදව්:
https://www.historyonthenet.com
https://en.wikipedia.org/wiki/Winter_Olympic_Games
http://time.com/5068205/winter-olympic-sports-pyeongchang-2018
https://www.olympic.org
https://frogtowncurling.org
https://theculturetrip.com/asia/south-korea/

Sunday, 4 February 2018

The X- Files නැවත ඇරඹේ!! නැවත ඉක්මණින් නිමවේ ද?

වසර 14ක දිගු නිහැඬියාවකට පසු රුපවාහිනියට නැවත The X Files කථා මාලාව පැමිණීම ලෝකයේ රුපවාහිනී ප්‍රේක්ෂකයන්ට බලාපොරොත්තු නොවූ සිහිනයක් සැබෑවීමක් බඳුයි.

ඇමරිකානු රහස් ඔත්තු සේවාව වන FBI හි ඒජන්ත දෙපළක් වන අපරාධ විශ්ලේෂක ෆොක්ස් මල්ඩර් හා වෛද්‍ය ඩේනා ස්කලී විසින් ඒ වනතෙක් විසඳීමට නොහැකිව ඉවත ලා තිබෙන අද්භූත, අසාමාන්‍ය මරණ සංසිද්ධි අඩංගු ලිපිගොනු නැවත සෙවීමට ඇරඹීම එක්ස් ෆයිල්ස් විද්‍යා ප්‍රබන්ධ කථා මාලාවේ ආරම්භයයි. මල්ඩර් පිටසක්වල ජීවින් පිළිබඳව විශ්වාස කරන අතර, ස්කලී නිරතුරු කුතුහලයෙන් යුක්ත, හේතු රහිතව කිසිවක් පිලි නොගන්නා චරිතයකි. මල්ඩර් විසින් හඳුනාගෙන ඇති පරීක්ෂණ, විද්‍යාත්මක ලෙස විශ්ලේෂණය ස්කලී ගේ කාර්ය භාරයයි.

1993 සිට 2002 දක්වා කථාමාලා (season) නමයකින් ද කථාංග 202 කින්ද යුක්තව නිර්මාණය වූ The X-Files  බොහෝ රටවල ජනප්‍රිය විය. ත්‍රාසය, භීතිය, කුතුහලය නොකඩවා රඳවාගෙන විකාශනය වූ එක්ස් ෆයිල්ස්හි නිර්මාතෘ, රුපවාහිනී කථා රචක හා විචාරක ක්‍රිස් කාටර් එම යුගය හඳුන්වන්නේ රුපවාහිනියේ ස්වර්ණමය යුගය ලෙසයි. 2016 නැවත X-Files ඇරඹීම අභියෝගයක් ලෙස දක්වන ඔහු, කලින් මෙන් season එකක්  කථාංග 24ක් දක්වා ඇදීයනු වෙනුවට කොටස් හයකින් යුක්ත ස්ථිර කරුණු විශ්ලේෂණ සහිත ක්‍රියා පිළිවෙලක් අඩංගු කථා ඉදිරිපත් කරයි.
" හැමදේම උඩු යටිකුරු වුනු හරිම කුතුහලයෙන් පිරුණු යුගයක් මේ. මුලින් කථා විකාශනය වුනු 90 දශකයෙන් සම්පුර්ණ වෙනසක් දැන් තිබෙන්නේ. මිනිස්සු අද විද්‍යාව හෝ විද්‍යාත්මක ක්‍රමය එතරම් විස්වාස කරන්නේ නැහැ. ඇත්තම කිව්වොත් මිනිස්සු කිසිවක් විශ්වාස කරන්නේ නැහැ. ඒත් කුමන්ත්‍රණ, රජයේ අනිසි බලපෑම් න්‍යාය කවදාටත් වඩා විශ්වාස කරන බවයි පෙනෙන්නේ. මම වඩාත් එළිදරව් කරන පැත්ත ගැන යොමුවන්නේ ඒ නිසයි " 2018 එලි දක්වන season 11 පිලිබඳ අදහස් දක්වමින් කාටර් පවසයි.

2016 ප්‍රදර්ශනය වූ දහවෙනි කථාමාලාවේත් මල්ඩර් හා ස්කලී පිටසක්වල ජීවින් හා අසාමාන්‍ය සංසිද්ධි ගැන විමර්ශණය කරන අතර, ඔවුන්ගේ පුත්‍රයා ගැනද කියවේ. පෙර කථා මෙන්ම විද්‍යා ප්‍රබන්ධ ස්වරුපය පවතින අතරම ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ වත්මන් දේශපාලනික තත්වය හා ජනපතිවරයා ගැන විවේචනාත්මක පසුබිම් කරුණු අඩංගුය.

 The X-Files ජනප්‍රිය බවට මුලික වන්නේ මල්ඩර් හා ස්කලී ලෙස රඟපාන ඩේවිඩ් ඩුකව්නි හා ගිලියන් ඇන්ඩර්සන් නළු නිලි යුවලගේ අද්විතීය, චිරස්ථායි චිත්තවේගීය බැඳීමයි. කථාමාලා සුවිශේෂ වන්නේ මේ දෙදෙනාගේ මනෝ විද්‍යාත්මක සම්බන්ධතා සංකීර්ණය නිසායි. මොවුන් දෙදෙනා රුපවාහිනී කථාමාලාවන්හි කලින් කලට මතුවී නැසෙන ගතික නළුනිළි යුගලයන් උදෙසා ආදර්ශ රාමුවක් වැනිය.

"ඩේවිඩ් හා ගිලියන් නැත්නම් X Files හි අත්‍යවශ්‍ය ප්‍රාණය ද නැහැ" කාටර් පවසයි. " මම හැමවිටම අනිත් අයට කියන්නේ ඒ දෙදෙනාගේ සබැඳියාව ආශ්චර්යයක් වගේ. ඒ දෙදෙනා වෙන වෙනම නළුවෙක්, නිළියක ලෙස ගත්තම මේ කතාවේදී වගේ සංකීර්ණ බැඳීමක් නැහැ. 1993 කැනඩාවේ වැන්කුවර් නගරයේ මුල්ම රූ ගත කිරීමෙදීම මම දැනගත්තා මේ දෙදෙනාගේ අපුර්ව ගැලපීමත් කතාවේ හරයට එකතුවෙන බව". ඩුකව්නි හා ගිලියන් දෙදෙනාම X-Files හි රංගනයන් උදෙසා ප්‍රධාන පෙලේ සම්මාන ගණනාවක් දිනාගෙන තිබේ.

X-Files පිලිබඳ ඩුකව්නි  හා ගිලියන් පෙනී සිටින මාධ්‍ය සාකච්ඡාවලදී පවා එකිනෙකාට විහිළු කරගනිමින්, තරවටු කරමින් දක්වන්නේ කාලයක් මුළුල්ලේ එකිනෙකා හඳුනාගෙන, එක්ව බැඳී චරිතවලට පිවිස ක්‍රියාකිරීමේ ස්වභාවයයි.
"ඇත්තෙන්ම විශාල ගැම්මක්, බැඳීමක් තියෙනවා" ඩුකව්නි එකඟවෙයි. " ඒ වගේම මුල් කථා කොටස්වල ස්ත්‍රී පුරුෂ භූමිකා මාරුවීමක් වගේ තිබුණා. මල්ඩර් සංවේදී, චිත්තවේගික, අවිචාරී චරිතයක් වුනු අතර ස්කලී විචාරශීලි, ඉවසන දැඩි චරිතයක්. රුපවාහිනී නාට්‍ය චරිත ගැන පමණක් හිතුවත් එය හරිම විප්ලවකාරියි. එයම මටත් ගිලියන්ටත් මේ චරිතවල කිමිදෙන්න උපකාරී වුණා".
" මල්ඩර් හා ස්කලී එකිනෙකා මත රැඳී පවතින්නේ" ගිලියන් ස්වකිය චරිතය විස්තර කරමින් එකඟවන්නීය. වැන්කුවර්හි දිර්ඝකාලින රූ ගතකිරීම් වලදී මෙන්ම එය විකාශනය වනවිට තිරය මතත් එම බැඳීම් වර්ධනය කාහටත් දැනුනු බව ඇය පවසයි. "ඔවුන් දෙදෙනාට දෙදෙනාගේ උපකාරය අවශ්‍යයි. මිථ්‍යා කථාවක වුවත්, අවතාර කථාවක වුවත්, චරිතවල පුද්ගලික ගැටළු ඇති අවස්ථාවක වුවත් ඒ දෙදෙනා කණ්ඩායමක්, එකිනෙකා ගැන හොඳින් සොයාබලන කණ්ඩායමක්".

"පළමු කොටස් දෙක තුනේදී මම රඟපෑවේ රැකියාවක් කරනවා වගේ. පහසු වුනේ නැහැ" ඩුකව්නි පවසයි. "පසුව එය හුරුවුණා. එකම පුද්ගලයා ලෙස රඟපානවා වුනත් දිනපතා ප්‍රශ්ණ කරගන්න ඕනේ ඇයි මම මේක කරන්නේ? මොකද්ද සාක්ෂාත් කරගන්නේ? කියල. රූපගත කිරීමක් සංඝටන හා සැමරුම් බවට පත්වීමට පෙර මෙයට සම්බන්ධ සියලුදෙනා සමග යම් යම් දේ සිදුවෙනවා. නළුනිළියන් ලෙස අපටත් ඒ ගැන වෙනස් අදහස් තියනවා. අපි එකිනෙකා හා ප්‍රශ්ණ කරනවා. චරිතයට පිවිසීමේ විවිධ ක්‍රම යෝජනා කරනවා. අපිට හොඳ ඉතිහාසයක් තියන හින්ද විතරක් නෙමෙයි මෙතරම් පුර්ණ, සරුසාර චරිත නිරුපනය පුළුවන් වෙලා තියෙන්නේ. භෞතික තොරතුරු, පසුබිම ආදී සියල්ල හොඳ නිසා. අපි නිරතුරු වර්ධනය වෙමින් සිටින නිසා"

නවතම කොටස්වලට පිවිසීමේදී වසර විස්සකට පෙර තිබුනට වඩා ඔවුන් දෙදෙනාගේම රඟපෑම්වල ඉහල සංවර්ධනයක් සිදුව ඇතිබව කාටර් පිළිගනියි. X- files නොතිබුණු වසර 14 පුරා ඔවුහු වෙනත් චරිතාංගයන්හි රඟපා හැකියා වැඩි දියුණු කරගෙන සිටිති .

"එකම චරිතයක බොහෝ කලක් ජීවත්වීම පහසු දෙයක් නොවේ" ගිලියන් කියයි.
"මල්ඩර් හැමවෙලේම මල්ඩර්. නිරන්තරයෙන් එකවගේ උද්යෝගය රැකගෙන මෙහෙම වෙන්න පුලුවන්ද? අඟහරු ලෝකෙන් ගලක් එතනට වැටුනත් ගණන් නොගන්න තරම් එපාවෙච්ච  වෙලාවල් තියෙනවා... ඒක කිව්වම කාටර් 'ඔන්න අඟහරු ලෝකෙන් ගලක්' කියල අපිව නැගිට්ටලා පොළඹවන්න පුරුදු වුණා"  ඩුකව්නි සිනාසෙයි.
"අපිට මේ චරිත ගැන තියෙන්නේ කැමති- අකමැති සම්බන්ධතාවක්. මම මල්ඩර්ට කැමති වගේම වෛර කරනවා. ගිලියනුත් ස්කලී ගැන එහෙම හිතන බව මම දන්නවා. එහෙත් ඒ කිසිවක් චරිතවල වෙනසක් කිරීමකට හෝ රචකයින් චරිත ගොඩනංවන විදිය වෙනස් කරන්න යොදන්නේ නැහැ".

පසුගිය ජනවාරි පස්වෙනිදා අනාවරණය වූ පරිදි season 11න් පසු ගිලියන් ඇන්ඩර්සන්  X-Files රඟපෑමෙන් සමුගනු ඇත. "මම මේ තීරණය ගත්තේ අලුත් ආරම්භයේ 10 කථාමාලාව රඟපාන්නත් කලින්. මම හිතුවේ ඒ කොටස් හය විතරයි කියල. දශක ගණනක් මම ස්කලී වුණා. එයින් අයින් වෙන්න කාලේ හරි. ඒ හින්ද season 11න් පස්සේ ආයේ X- Files තිබුණත් මම නැහැ" ගිලියන් ස්ථිර හඬකින් පවසා ඇත. "මට කණගාටුයි ඩුකව්නි වගේම අනිත් අයගෙනුත් සමුගන්න. ඒත් මේ අවසානයයි".

මේ පිළිබඳව ඩුකව්නිගෙන් විමසු විට ඔහු පැවසුවේ ඔහුද මින් පෙර ඒකාකාරී බව නිසා මෙම නාට්‍යමාලාවෙන් සමුගන්න උත්සාහ කළ බවයි. Season 8 හි අර්ධයකත්, season 9හිත් ඔහු පෙනී සිටියේ නැත. "එකම චරිතය එක ලෙස උද්යෝගයෙන් රඟපෑමෙන් මම වෙහෙසට පත්ව අයින්වුනා. ඔවුන් මා නැතිවත් දිගටම කථාව ගෙනගියා. මමත්  හිතන් හිටියේ කථාව ඉවරෙටම ඉවරයි කියල. අවුරුදු 14කට පස්සේ  දහවෙනි කතාමාලාව කරන්න මම ආයෙත් ආවා. මට මේ කථා මෙතනින් අවසාන වුණත් නැතත් වෙනසක් නැහැ".
තම ඉවත්වීම නිසා මෙම නාට්‍ය මාලාව පුරාම තිබු ස්කලී චරිතය ඉවත් කරන්නට වීම ගැන ගිලියන් කිසිවක් නොකියයි.

The X- Files රචක හා නිෂ්පාදක ග්ලෙන් මෝර්ගන් ට අනුව season 11 අවසාන වනවිට ප්‍රේක්ෂකයන්ට සමහර අබිරහස් විසඳි තිබෙනුත්, සමහර ප්‍රශ්ණ එසේම තිබෙනුත් පෙනෙනු ඇත. එය මේ නාට්‍යමාලාවේ ස්වභාවයයි.

උදව්:
http://www.esquire.com/entertainment/tv/a14539205/david-duchovny-gillian-anderson-the-x-files-2018-interview
https://nerdist.com/gillian-anderson-david-duchovny
X-Files season 1 videos

Wednesday, 31 January 2018

සීතල පරිසරයක දිවි තරණය කරන සත්තු

ජිවිතේ අභියෝගයක් ආවොත් මොකද කරන්නේ? මුහුණ දීම. ඊට හැඩ ගැසීමට උත්සහ කිරීම .. බැරිනම්? එතනින් ඉවත්ව දුරකට යාම. නැත්නම් සැඟවීම ...අධි සීතල පරිසරයක ජීවත්වෙන සත්තුත් සීතල කියන අභියෝගයේදී ඔය ක්‍රමවලින් එකක් තමයි අනුගමනය කරන්නේ.
මිනිසුන්ටත් අභියෝගයක් වෙන සීත කාලයට ඇඳුම් වලින් හා වෙනත් තාක්ෂණික ක්‍රම වලින් මුහුණ දීමේ හැකියාව නැති නිසා සත්තු පරිසරයට අනුව ඔවුන්ගේ හැකියාව හා ස්වභාවය භාවිතා කරමින් සිත කාලය තරණය කරති.


පර්යටනය Migration: බොහෝ ශක්තිමත් සතුන් මෙන්ම සමහර දුර්වල සේ පෙනෙන සතුනුත් සිත කාලයට පෙර එම ප්‍රදේශයෙන් ඉවත්වී උණුසුම ඇති ප්‍රදේශ කරා ගමන් ගනිති. කුරුල්ලන්, ක්ෂීරපායින්, උරගයින්, මාළුන්, උභයජිවින් මෙන්ම කෘමින්ද මෙලෙස පර්යටනය වන බව නිරීක්ෂිතය.
මොවුන් අතරින් ආක්ටික් තුරිතයා Arctic tern නම් කුරුල්ලා වසරකට කිලෝමීටර් 71000ක්  ආක්ටික් ප්‍රදේශයේ සිට ඇන්ටාර්ටික්  ප්‍රදේශයටත් sooty shearwater කුරුල්ලා කිලෝමීටර් 64000ක් නවසීලන්තයේ සිට ඇමරිකාවේ උණුසුම් පෙදෙස්වලටත් ගමන් කරයි. උකුසුවර්ග, රාජාලි වර්ග, තාරාවන්, පාත්තයන්, හංසයන්, කොක් වර්ග, පෙලිකන් පර්යනටනයේ  යෙදෙන පක්ෂීන් අතර සිටිති. සීතලෙන් ආරක්ෂාවීම මෙන්ම ආහාර හිඟකමට සාර්ථකව මුහුණ දීමත් මෙලෙස ප්‍රදේශ වෙනස් කිරීමෙන් ලැබෙන වාසියකි.
දිගු දුරක් ගමන් කරන අතරමග තන්හි නැවතී අහර ගැනීම හා විඩා නිවාගැනීම සිදු කරත්. සමුහ ලෙස පියාසර කරන කුරුල්ලෝ එකම ස්ථානවල මෙලෙස නවතිමින්  යන බව සොයාගන ඇත. එනම්, පොලවේ සමහර ස්ථාන ඔවුහු පර්යටනයේදී සලකුණු ලෙස භාවිතා කරති.
පර්යටනය වීමේදී දිශාව සොයාගන්නේ ඉරෙහි පිහිටීම හෝ තරුවල පිහිටීම  මග පෙන්වීමක් ලෙස භාවිතා කිරීමෙන් බව සිතිය හැකිය. විද්‍යාඥයන් අනුමාන කරන්නේ සමහර කුරුල්ලන්  පෘථිවියේ චුම්භක ක්ෂේත්‍රයද උපකාර කරගන්නා බවයි. ගඳ සුවඳ අඝ්‍රානයද පර්යටනයට උපකාරී වන බව පෙනී යන කරුණකි.
සමහර කුරුල්ලන් එතරම් දුරක් ගමන් නොකරන අතර උස කඳු මුදුන්වල සිට පහත්බිම් කරා පැමිණීමක් පමණක් දක්නට ලැබෙනවා.
ස්ටෙප්ස් තණබිම්වල ජිවත්වන Saiga ඇන්ටිලොප් නම් ගෝන වර්ගය සිත කාලයට පෙර උණුසුම් ප්‍රදේශ සොයා කිලෝමීටර් 1000ක් පමණ ගමන් කරයි. ටිබෙටයේ උස කඳු මුදුන්වල ජිවත්වන චිරු නම් ඇන්ටිලොප් වර්ගයද සිතල කාලයේ සමුහ ලෙස ගමන් කරන ක්ෂීරපායි සත්වයෝය.
නත්තල් සීයාගේ කරත්තය ඇදගෙන යන බව කියවෙන කැරිබු මුව වර්ගය උතුරු ඇමරිකාවේ මෙන්ම ග්‍රීන්ලන්තයේත්, යුරෝපයේත් ජීවත්වේ. සීත කාලයේ පළමු හිම පතනයත් සමග සමුහ ලෙස දකුණු ප්‍රදේශවලට ගමන් කරන මොවුහු වසරකට කිලෝමීටර් 1600ක් පමණ ගමන්කරති.  එල්ක් නම් මුව වර්ගය උස කඳු මුදුන්වල සිට පහත ප්‍රදේශවලට පැමිණේ.
තල්මසුන් උණුසුම් පරිසරයක් සොයායන තවත් සත්ව වර්ගයකි. සිතල කාලයේදී (උත්තර ධ්‍රැවයට දෙසැම්බර් සිට අප්‍රේල් දක්වා) සැතපුම් 5000-7000 පමණ දුරක් උණුසුම් ජලය ඇති සමකාසන්න ප්‍රදේශවලට පිහිනමින් ගමන් කරන ඔවුහු පැටවුන් දමන්නේ උණුසුම් ජලයෙයි. ගිම්හාන කාලයේදී ආහාර සැපයුම් ඇති සුපුරුදු ධ්‍රැවාසන්න ප්‍රදේශවලට නැවත ගමන්ගනිති.
චිනුක් නම් සැමන් මත්ස්‍ය වර්ගයද උණුසුම් ප්‍රදේශවල බිත්තර දැමීම සඳහා කිලෝමීටර් 300ක පමණ දුර පිහිනති.
සමහර වවුල් වර්ගද සීත කාලයේදී එම පරිසරය අත්හැර යති.
Monarch butterflies 

සමනලුන් වර්ගද පර්යටනය කිරීම තරමක පුදුමයට කරුණක්. සැහැල්ලු පියාපත් ඇති එතරම් දුර පියඹීමට හැකියාවක් නැති නමුත් ඇමරිකාවේ උතුරු ප්‍රදේශවල රොකි කඳුවැටි ආසන්නයේ ජිවත්වන මොනාච්
සමනල්ලු  සෑම වසරකම කිලෝමීටර් 2500ක් පමණ දකුණු දෙසට පියඹති.  ඔවුන්ගේ සුපුරුදු අහර ලැබෙන ගස්වර්ග සිත කාලයේදී මල් නොදරන නිසාත්, සීතලට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාවක් නොමැති නිසත් මෙලෙස පර්යටනය වේ. ඇත්තෙන්ම නැවත පැමිණෙන්නේ මුලින් පිටත්වූ කණ්ඩායමේ සතරවෙනි පරම්පරාවයි. වැඩි ආයු කාලයක් ඇත්තේද සිව්වන පරම්පරාවේ සමනලුන්ටයි. ඒනම්, දකුණු දෙසට ගමන් කරන අතර ඔවුන්ගේ ජිවන චක්‍රය සම්පුර්ණ කරගනිමින් ඊළඟ පරම්පරා බිහිකරති.
බත්කුරන් හා කුරුමිණි වර්ගද පර්යටනය කරමින් දිවි රැකගනිති.

ශිශිර නිද්‍රාව Hibernation : සීතල කාලය පුරාම හෝ ඉන් කොටසක් දීර්ඝ කාලින නින්දේ ගත කරමින් එම කාලය තරණය කරන ක්ෂීරපායි සත්තු සිටිති. පර්යටනය සිදුකිරීම සඳහා සිරුරේ ප්‍රමාණයට සාපේක්ෂව අති විශාල ශක්ති ප්‍රමාණයක් වැයවෙන නිසා විකල්පයක් ලෙස ශිශිර නිද්‍රාවෙහි යෙදේ. මෙයින් ඔවුන්ට වාසි කිහිපයක් ලැබේ. ආහාර අඩු එම කාලය අවම ආහාර ප්‍රමාණයකින් ගෙවාගත හැකිවීමත්, පරිවෘත්තිය ක්‍රියාවලින් අඩුවීම නිසා ශක්තිය ඉතිරි කරගත හැකිවීමත්, අනෙක් සතුන්ට ගොදුරුවීමෙන් වැළකීමට හැකිවීමත් ප්‍රධානය. මෙලෙස නිදා සිටීම නිසා සිරුරේ උෂ්ණත්වය අංශක කිහිපයක් පහල වැටීමෙන් හර්දය ගැස්මද අඩුවී පරිවෘත්තිය සඳහා වැයවෙන ශක්ති ප්‍රමාණය තව දුරටත් අඩුවේ. සමහර සත්තු මේ කාලය තුල බහිශ්‍රාවය සිදු කරන්නේද අඩුවෙනි.
වලසුන් කිහිපදෙනෙක් ගුහාවක් තුළ එකට ලංවී නිද්‍රාවෙන් ගතකරති. ශීත කාලයට පෙර හොඳින් අහර අනුභව කිරීම නිසා ඇතිවූ මේද තට්ටුව මගින් අවශ්‍ය ශක්තිය ලබාදේ. සිරුරේ උෂ්ණත්වය අනතුරුදායක මට්ටමට පහල වැටුනහොත් ඔවුන් අනිච්චනුගත ලෙස අවදිවී සිරුරු සෙලවීම නිසා නැවත උෂ්ණත්වය වැඩි වේ.
ලේන් වර්ග, උරුලෑ වර්ග, ඉත්තෑවන්, වවුල් වර්ග මෙලෙස සිසිර නින්ද නිසා ශීත කාලයේ දිවි රැකගනිති.
ක්ෂීරපායින් පමණක් නොවේ මත්ස්‍යයෝද කලාතුරකින් නිද්‍රාව ශීත කාල තරණයට යොදා ගනිති. නිවෙස්තුල  ඇතිකරන ගෝල්ඩ්ෆිෂ් මසුන් එළිමහන් පොකුණුවල දැමුවිට ශීත සමයේ මිදෙන ජලයේ අයිස් මට්ටමට පහලින් නිසලව පාවෙමින් නින්දේ සිටිති.
දිරායන කොටන් යට හෝ ගල් යට දින සියයක් පමණ නිද්‍රාවේ ගතකරන පක්ෂි වර්ග සිටිති.
නයි වර්ග රංචු ලෙස එකට එතෙමින් ගස් ගල් මත හෝ යට නිදමින් ශිශිර තරණයේ යෙදෙති. හිම දියවීමත් සමග එකිනෙකාගෙන් වෙන්වී පිටතට ඇදෙති.
ශීත රටවල මි මැසි වර්ගවල වැඩකාර මැස්සන් හා පිරිමි මැස්සන් ශීත කාලය ලබනවිට මිය ගියත් මීමැසි රැජින පොලවේ ගුලක් තුල හෝ වියලි කොළ ගොඩක් තුළ හෝ දිරායන කොටයක් තුල හෝ ශීත නිද්‍රාවේ මාස ගණනක් ගතකර පරිසර උෂ්ණත්වය යහපත් වූ විට පිටතට පැමිණ නව මීමැසි රංචුවක් බිහි කරගනියි.
ගොළුබෙල්ලන් සිය කටුව තුලට වැදී හුණු හා සෙවල යොදාගත් ශ්‍රාවයකින් විවරය ආවරණය කරගනියි. කටුව ඇතුලත තෙතමනය රැකෙන නිසා ඉතා දිගුකලක් තරණය කිරීමේ හැකියාව ඇත.

පරිසරයට හැඩගැසීම Adapt 
කටුක ශීත පරිසරයට ඔරොත්තු දෙමින් ජිවත්වන සත්තුද දක්නට ලැබේ. මොවුහු ශීත කාලයට ගැලපෙන පරිදි සිරුරේ වෙනස්කම් කරගනිමින් ජීවත්වෙති. රෝම ඇති සතුන්ගේ රෝම දිගුව හා ඝනව වැඩිම දැකිය
හැකිවේ.මෙසේ වැඩෙන රෝම බොහෝවිට සුදු පැහැතිය. එමගින් හිම මත ගමන් කිරීමේදී අනෙක් සතුන්ගේ ගොදුරු බවට පත්වීමෙන් වැළකේ. මෙම සතුන්ගේ පතුල ඝනකම් හා විශාල වන අතර රෝම වලින් ආවරණය වේ. ගෙල වටාද කන් තුලද දිගු රෝම වැඩී, සීතලට වඩාත් සංවේදී සිරුරු කොටස් ආරක්ෂා වේ. නරි හා වෘක වර්ග, ලේන් වර්ග, ගෝන හා මුව වර්ග මෙලෙස සීතලට ඔරොත්තු දෙමින් දිවි රැකගනීති. 
ශීත කාලයට පෙර වැඩි ආහාර ප්‍රමාණයක් අනුභව කිරීම නිසා සමේ ඇතිවන දුඹුරු මේද ස්ථර පරිවාරක ලෙස ක්‍රියා කිරීමෙන් සීතල සංවේදනය අඩුවේ. ආහාර සොයාගත නොහැකි විට මේද ස්ථර දියවී ශක්තිය ලබාදේ. 
හිමෙහි ජිවත්වන බස්සන් හිම සුදු පැහැ ගන්නා අතර හිම මත සිටගෙන සිටීමට හැකිවන සේ පාද පිහාටු රැසකින් ආවරණය වී ඇත. නිය තියුණු හා උල් වන අතර පිහාටුවල ශබ්ද නොනැගෙන ලෙස පියාසැරියේ යෙදෙන අතරම හිම මත දුවන මියන් ආදී සතුන් ගොදුරු කරගැනීමේ විශේෂ හැකියාවෙන් යුක්තය. 
සමහර වෘක වර්ග සීත කාලයේදී එකම ආහාර වර්ගය මත නො යැපී විවිධවූ ආහාර ගැනීමට හුරුවේ.
හිමෙහි ජිවත්වන සමහර සත්තු එකිනෙකා මත යැපෙමින් සහයෝගිව ජිවත්විමෙන්ද දිවි රැකගනිති. ෆ්ලයින් ස්ක්විරල් ලෙස හැඳින්වෙන ලේනුන් හා මියන් වර්ගයක් එකම ගුහාවේ එකිනෙකගේ උණුසුමින් ආරක්ෂා වෙති.  හිම සහිත පරිසරය හැර නොයන මුව හා ගෝන වර්ග එකිනෙකාගේ පා සලකුණු ඔස්සේ ගමන් කිරීමෙන් ශක්තිය ඉතිරි කරගනිති.
මස්ක්රැට් නම් මී වර්ගය පස් හා මැටි යොදා ගනිමින් ජල පහරක් අයිනේ නිර්මාණය කරගන්නා නිවෙස්තුළද, බිවරයන් ජල මාර්ග හරස්කර වේලි බැඳීමෙන් සදා ගන්නා නිවාස තුලද රැස් කරගත් ආහාර බුදිමින්  සීත කාලය නිසලව හා ආරක්ෂාකාරීව ගතකරති. විස්තර මේ ලිපියෙන්
සීත කාලයේත් එළිමහනේ නිතර දක්නට ලැබෙන ලේන් වර්ග ඇත. මොවුහු බොහෝවිට යැපෙන්නේ සීත කාලයට පෙර එක්රැස් කරගත් ආහාර මගිනි. සීත කාලයේත් ඉඩ ලැබෙන සැමවිටම පිටතට විත් සොයාගන්නට තිබෙන තරම් ආහාර හැකිතාක් එක්රැස් කරගනිති.
අළු ලේනා වරින් වර වෙව්ලනු දැකිය හැකිවේ. උන් වෙව්ලන්නේ සීතලට නොව, දේහ උණුසුම වැඩි කර ගැනීමටයි.
කැනඩාවේ රොකි කඳුවල වෙසෙන  Painted turtle නම් ඉබි වර්ගය බිත්තර දමා පැටවුන් පිටතට එන්නේ සිත කාලයට මදක් පෙරයි. වෙනත් ඉබ්බන් මෙන් පොකුණකට ගොස් එහි පතුලේ සිත කාලය ගතකරනු වෙනුවට මෙම පැටවුන් වැලි යටම සිටිති. වැලි මත හිම වැටී අධික සීතලක් පැමිණියද තම රුධිරයේ උෂ්ණත්වය අඩු කර ගනිමින් දිවි රැකගනිති. ඝනකම් සමෙන්ද මීට ආධාර ලැබේ.
ගෙම්බන් පරිසරයට ඉතා සංවේදී සත්වයන්ය. ඇලස්කාවේ වෙසෙන ගස් ගෙම්බන් වර්ගයක් කොළ ගොඩවල් යට සැඟවී ඉන්න අතරතුර තද සීතලෙන් කැටි නොගැසෙන රසායන ද්‍රව්‍යයක් නිපදවාගෙන  සිරුර මිදීමෙන් ආරක්ෂා කරගනිති.
සිරුරේ ඇති ජලය ඉවත්කර සම්පුර්ණයෙන් වියලී නිසලව සීත කාලය තරණය කරන Upis කුරුමිණියා ඉතාම අධික සිතලටත් ඔරොත්තු දෙයි.
කුරුල්ලන්ට ක්ෂිරපායින්ට වඩා වැඩි පරාසයක උෂ්ණත්වය වෙනස් කරගත හැකිය. එහෙත් තද සීතලෙන් රැකීමට යම් උපක්‍රම භාවිතා කල යුතුය. කුරුල්ලන්ගේ පිහාටු ඉතා හොඳ පරිවාරකයක් ලෙස ක්‍රියාකරයි. සීතල කාලයේදී පිහාටු පුම්බගෙන සිටින්නේ සිරුරේ උෂ්ණත්වයෙන් පිහාටු අතර ඇති වාතය උණුසුම් කිරීමටයි. එසේම පිහාටු තෙල් ස්තරයකින්  වැසී පැවතීම නිසා තෙතමනයෙන් ආරක්ෂා වේ.එක පාදයකින් සිටගෙන අනිත් පාදය පිහාටු අතර සඟවා උණුසුම් කරගෙන ඉන්පසු උණුසුම් වූ පාදයෙන් සිටගැනීම තවත් ක්‍රමයකි.
කුඩා කුරුල්ලන් පඳුරු හෝ ගස්බෙනවල රංචු ලෙස ජිවත්විමද දක්නට ලැබේ.  මෙහිදී ඔවුන් ගොදුරු කරගන්න සත්වයින්ගෙන් ආරක්ෂාවක් ලබාගැනීම පහසුවේ. වර්ග හා කුඩා සිරුරක් ඇති රංචු ලෙස වෙසෙන පක්ෂි වර්ග හිම වැටෙන විට පවා වීදුලි හා ටෙලිෆෝන් කම්බි මත එකිනෙකාට ගෑවී නොගෑවී ඉන්න දර්ශනය සුලබය. මෙහිදී එකිනෙකාගේ සිරුරේ උණුසුම බෙදාගෙන උණුසුම රැකගනිති. එකවිට කෙටි රවුමක් පියඹා යාමෙන් සිරුරුවල උෂ්ණත්වය අනවශ්‍ය ලෙස පහල යාමෙන් වැලකි අඩු ශක්ති ප්‍රමාණයකින් වැඩි උණුසුමක් ලබාගනිති.

සැඟවීම   සමහර සත්තු හිම යට හැංගි සිත කාලය තරණය කරති. සිරුරේ රෝම මගින් උණුසුම ආරක්ෂා කරගැනීමට අපොහොසත් වන හික්මීයන් වැනි කුඩා මී වර්ගත්, වෙනත් කුඩා ක්ෂීරපායි සතුනුත්, ගෙඹි වර්ගත් හිම යට සැඟවී ජීවත්වෙති. ඉග්ලු නිවෙසක් තුල හිඳින්නාක් මෙන් ආරක්ෂාවත් පරිවාරක බවත් එමගින් ලැබේ.
පොලවට ආසන්නයේ උමං පද්ධති හාරාගෙන ඒ තුළ සැඟවී ජිවත්වන ground hog වැනි සතුන්ද වරින්වර පිටතට පැමිණ පිරිසිදු වාතය ලබාගෙන ඉක්මනින් සැඟවී දිවි ගෙවති.
ගස්වල තෙතමනය ඇති පොත්ත යට සැඟවී දිවි ගලවාගන්නා කුරුමිණි වර්ගද  සිටිති.
උදව්:
evolutionbiology.com
www.earthrangers.com/wildwire
discovermagazine.com
www.allaboutbirds.org
www.businessinsider.com
www.nature.org
www.lpzoo.org/blog
Monarch Butterfly: Gail Gibbons