Monday, 15 October 2018

ශිෂ්‍යත්ව විභාගේ

හැමදාම බැනුම් අහන මේ විභාගය මොකක්ද? ඇයි මෙහෙම විභාගයක් තියන්නේ? දැන් මේ තත්වයට එන්න හේතු මොනවද? පිටරටවල මේ වගේ විභාග නැද්ද? ප්‍රශ්ණ ගොඩයිනෙ.
1942 දී C.W.W. කන්නන්ගර මහතාගේ යෝජනා අනුව නිදහස් අධ්‍යාපනය සාමාන්‍ය ජනතාවට විවර කිරීමත් සමග 1948 ආරම්භ වූ දෙයක් ශිෂ්‍යත්ව විභාගය. රටේ කා හටත් නොමිලයේ අධ්‍යාපනය දීම හැරුනුකොට අධ්‍යාපනයෙන් වැඩි ඵලක් ගත හැකි දරුවන් තෝරා ඔවුන්ට වැඩි පහසුකම් සහිත පාසලක් ලබා දීම හා ආධාර මුදලක් දීම මෙහි අරමුණ වුනා. එහිදී අදහස් කළේ ගම්වල දුප්පත් දක්ෂ දරුවන් තෝරා ඔවුනට කෑම බීම නවාතැන් නොමිලයේ ලබා දී වඩා නිදහසින් ඉගෙනුම සැලසීමයි. මෙහිදී නිශ්චිත ප්‍රදේශයකට පහසුකම් සහිත මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයක් බැගින් පිහිටවා එම ප්‍රදේශයට අයත් කුඩා පාසල්වලින් ශිෂ්‍යත්ව විභාගය සමත්වන දරුවන්ට හයවන වසරේ සිට නේවාසික අධ්‍යාපනයට ඉඩ සැලැස්වූවා. එම පාසල්වල ප්‍රථමික අංශයක් පැවතුනේ නැති නිසා විභාගය සමත් අය පමණයි ඇතුලත් කරගැනුනේ.
සියලුම දරුවන් විභාගයට පෙනී සිටි අතර ප්‍රදේශයට අනුව ලකුණු ප්‍රමාණයකින් සීමිත සිසුන් සංඛ්‍යවක් තෝරා මධ්‍ය මහා විද්‍යාලයට ඇතුලත් කරගැනුනා. වැඩි ආදායම් සහිත පවුල්වල දරුවන්ට ආධාර මුදල් නොලැබුණත් අධ්‍යාපන පහසුකම හිමිවුණා. විභාගයට විශේෂ සුදානම් කිරීම් නොතිබුණු අතර සමත් වුයේත් ගුරුවරුන් හඳුනාගත් සැබෑ දක්ෂයින් පමණයි. ලකුණු ගැන එතරම් අවධානයක් නොතිබුණු අතර සමත්වීම ගැනයි අවධානය තිබුනේ.
ප්‍රමාණවත් පහසුකම් සහිත මධ්‍ය මහා විද්‍යාල තිබු නිසා ප්‍රධාන නගරවල පාසල්වලට යාමට තරගයක් තිබුනේ නැහැ. නිවසේ සිට එතරම් දුරක් නොමැති එහෙත් නේවාසික පහසුකම් මැද විශ්ව විද්‍යාල අධ්‍යාපනය දක්වා නිදහසේ ඉගෙනීමට දරුවනට අවස්ථව ලැබුණා. සමත්වූ ඕනෑම දරුවෙක්ට ලකුණු සිමා ගැන තැකීමකින් තොරව නාගරික ප්‍රසිද්ධ පාසලකට ඉල්ලුම් කර ඉගෙනීම ලැබීමේ අවස්ථාව තිබුණත් බොහෝ දෙනෙක් තෝරාගත්තේ ආසන්න මධ්‍ය විද්‍යාලයයි.
විභාගයේ ස්වභාවය ස්වල්ප ලෙස වෙනස් වෙමින් වුවත් මේ ආකාරයට මධ්‍ය මහා විද්‍යාලවලට දරුවන් තෝරාගැනීමට සාධාරණ ක්‍රමයක් ලෙස ශිෂ්‍යත්ව විභාගය 80 ගනන් වනතෙක්ම පැවතුණා.
නාගරික පාසල්වල ජනප්‍රියත්වය ක්‍රමයෙන් වැඩි වන්නට වුයේ මධ්‍ය මහා විද්‍යාලවල පහසුකම් ක්‍රමයෙන් අඩුවීමත් සමගයි. කලින් ලබාදුන් ඇඳුම් ආදී දීමනා අඩුකර ප්‍රමාණවත් නොවන ආධාර මුදලක් ලැබීමත් මෙයට හේතුවුණා. ජනප්‍රිය පාසල්වල නමට රැකියාවලදී වැඩි තැනක් ලැබීමත් මෙයට අනියම් ලෙස බලපෑවා. මධ්‍ය විද්‍යාලවල ජනප්‍රියත්වය එලෙසම පවතිද්දී කොළඹ, නුවර, ගාල්ල ආදී ප්‍රධාන නගරවල පිහිටා ඇති සීමිත පාසල් ගණනකට හා අලුතෙන් නම්කළ ජාතික පාසල්වලට ඉල්ලුම වැඩිවීමත් සමග ලකුණු මට්ටමක් තීරණය කිරිමට පාසලට සිදුවුණා. එම පාසල්වල පළමු ශ්‍රේණියේ සිට පැමිණෙන ළමුන් සිටීම නිසා ඇතුලත් කරගත හැකි සිසුන් ගණන් සීමිත වුණා. මෙයින් තරගය ඉහල ගියා. අන්තිමට සියලු සිසුන් එම පාසල් ඉලක්ක කරගෙන තරග වදින විභාගයක් බවට ශිෂ්‍යත්ව විභාගය පත්වුණා. ශිෂ්‍ය ආධාර ලැබීම දෙවන තැනටත් අසන්න ප්‍රදේශයේ පහසුකම් ඇති උසස් පාසැල තවත් පහල තැනකටත් පත්වීම මගින් ශිෂ්‍යත්ව විභාගය ඇරඹීමේ අරමුණු වෙනස්ම තැනකට ගෙනගියා.
මෙය අනෙක් ඉහල විභාග හා සමානව තරග විභාගයක් බවට පත්වීමත් සමග තුන වසරේ සිටම ඒ සඳහා ඉලක්ක කර උගන්වන පාසල් බිහිවීම ඊළඟ පියවරයි. මුලින්ම ඉහල පාසලක් ලබාගත නොහැකි වූ දරුවන්ගේ දෙමාපිය ඊළඟ අරමුණ වුනේ දරුවා මෙලස ශිෂ්‍යත්වය අරමුණු කර උගන්වන පාසලකට යොමු කිරීමයි. ප්‍රථමික පාසල්වලත් තරගය උග්‍ර වුණා. ශිෂ්‍යත්වය ඉලක්ක නොකරන පාසල්වලට සිසුන් ඇතුලත්වීම අඩුවීම නිසා පාසල වැසී යාමෙන් වැළකීමට ඔවුන්ටත් තරගයට උරදෙන්න වුණා. මේ සිදුවීම් හා සමානුපාතිකව ටියුෂන් පන්ති දසත ඇරඹුනා.

තරගය දෙගුණ තෙගුණ වෙද්දී ඉහල මට්ටමේ පාසල් තම තත්වය පෙන්වන්නට මෙන් ඇතුලත් කරගන්න ලකුණු මට්ටම ඉහල දමන්නට වුණා. ඇත්තටම සිදුවුනේ යාන්ත්‍රික ලෙස විභාගයට හුරු කරවීම තුලින් වැඩි ලකුණු ගණනක් ගන්න සිසුන් වැඩිවීම නිසා  සිසුන් ගණන නියතව තබා ගැනීම උදෙසා ඉහල ලකුණක් අවශ්‍ය වීමයි.
දැන් තත්වය දක්ෂ, ඇත්තෙන්ම ශිෂ්‍ය ආධාර අවශ්‍ය, අතිරේක පන්ති යා ගත නොහැකි ප්‍රාදේශීය පාසල්වල දුප්පත් දරුවන්ට මේ තරගයට මුහුණ දී ගත නොහැකිව පහසුකම් ඇති පාසලක් අහිමි වීමයි. සත්‍ය ලෙසම ප්‍රතිඵල ඇවැසි, පහසුකම් හා ගුරුවරු අඩු ග්‍රාමීය පාසල්වල දරුවන්ට කිසිදු වාසියක් නොමැති තත්වයකට විභාගය පත්වීමයි.
මෙවර ප්‍රතිඵල අනුව ශිෂ්‍ය ආධාර ලබාගැනීමටත් 168ක් තරම් ඉහල ලකුණු ප්‍රමාණයක් ලබාගත යුතුයි. කිසිදු පහසුකමක් නොමැතිව පාසලේ උගන්වන දෙයින් පමණක් සැනසෙන, ඉලක්ක ඉගැන්වීමක් නැති දක්ෂ දරුවන් හඳුනා ගැනීමට තව දුරටත් ශිෂ්‍යත්ව විභාගය භාවිතා කල නොහැකියි.
දරුවන්ට හා දෙමාපියන්ට දැඩි බලපෑමක් කරන, මුල් අරමුණින් සම්පුර්ණ ප්‍රති විරුදුව ගමන් කරන මේ විභාගය තව දුරටත් පැවත්විය යුතුද?
නැතැයි කිව හැක්කේ කාටද? පාසල් අතර පහසුකම් පරතරය ක්‍රමයෙන් වැඩිවෙමින් පවතින විට හැකියාවක් ඇති දරුවෙක්ට පහසුකම් හා ජනප්‍රිය නමක් සහිත පාසලක් ලබා ගැනීමේ ක්‍රමය මෙයයි. මෙම විභාගය ටියුෂන්වල ගොදුරක් වෙමින් යන ලංකාවේ අධ්‍යාපන ඛේදවාචකයේ එක කොටසක් පමණයි. විභාග ස්වභාවය වෙනස් කිරීම, ප්‍රශ්න පත්‍ර අසීරු කිරීම ආදී යෝජනා දුටුවත් ඒවායින් තැලෙන්නේද අවුරුදු දහයේ ළමාවිය ගෙවමින් යන දරුවන්ය.
වඩාම උචිත වන්නේ සියලු පාසල්වලට සම පහසුකම් සැලසීමයි. කිසිදාක කල නොහැකි ලෙස දැනට පෙනෙන මෙම ක්‍රමය නිසයි දියුණු රටවල පාසල් සඳහා තරගයක් නොමැත්තේ. එම රටවල දරුවන් තමන් පදිංචි තැනට ආසන්නම ප්‍රථමික පාසලට යා යුතුය. ඉන්පසු එහි මධ්‍ය පාසලටත් එම පෝෂක ප්‍රදේශයේම උසස් පාසලටත් ඇතුලත් වීම සාමාන්‍ය පිළිවෙතයි. උසස් පාසල් අතර විශේෂ විෂයයික පාසල් තියෙනව. සුභග ළමුන් සඳහා විශේෂ විෂයමාලාවක් ඉගැන්වෙන පන්ති සහිත පාසල්, සෞන්දර්ය විශේෂ පාසල්, විශේෂ අවශ්‍යතා සහිත ළමුනට වෙනම පාසල් ආදියයි. ඒවාට සිසු මට්ටම මධ්‍ය පාසලේ සිට ඇගයීම් කර ඇතුලත් වනු මිස හිතුමතේ යා නොහැකියි. උසස් අධ්‍යාපනයත් පුළුල් ක්ෂේත්‍රයක පවතින නිසා සිසු දක්ෂතා අනුව ඒවාට අවස්ථාව ලැබෙනවා.

ලංකාවට මේවා සිහිනද? ජනප්‍රිය පාසල්වල ආදි ශිෂ්‍ය සංගම් හා කීර්තිමත් ආදී ශිෂ්‍යන්  නිසා ඒවා තවත් බැබලිමත්, තවත් ආධාර ලබා දියුණු වීමත් මගින් පාසල්වල ඇති නැති පරතරය ඉහලටම යමින් තියෙන්නේ. නැවත මධ්‍ය මහා විද්‍යාල ආකාරයේ පහසුකම් සහිත ද්විතියික මට්ටමේ පාසල් සැම දිස්ත්‍රික්කයකටම කිහිපය බැගින් තෝරා ඒවා දියුණු කිරීමක් කළ හැකිනම් ඉහල නමක් ඇති පාසල් වෙත ඉල්ලුම අඩු වෙතැයි අනුමාන කළ හැකියි. කුඩා ප්‍රථමික පාසල් දියුණු කර පහසුකම් සැලසිය හැකිනම් කලක් ගතවී හෝ යම් මට්ටමකට සිසු දක්ෂතා දියුණුවට බලපැමක් කල හැකි වනු ඇති. දැනට ඇති ශිෂ්‍යත්ව විභාග තරගය නැවැත්විය යුතු බව ඉඳුරාම පිළිගත්තත් විකල්පයක් නොමැති වීමෙන් පාඩුවක් වන්නේ දුප්පත් දක්ෂ දරුවන්ටමයි.

යම් වෙනසකට යෝජනා පැමිණියහොත් විරෝධතා දක්වන්නන් අතර දෙමාපියන්ද සිටිනු නොඅනුමානයි. ප්‍රධාන පෙලේ පාසලකට තම දරුවා ඇතුලත් කිරීමේ සිහිනයෙන් මිදීමට අකමැති දෙමාපියෝ කොතෙකුත් ඇති. ඊළඟ තැන සිටිනු ඇත්තේ ශිෂ්‍යත්වයෙන් සමත්ව පැමිණෙන දක්ෂ දරුවන් මගින් ඉහල සා.පෙළ, උසස් පෙළ ප්‍රතිඵල පෙන්වන නිසා එයින් මිදීමට අකමැති ජනප්‍රිය පාසල් සම්බන්ධ ආදී ශිෂ්‍ය සංගම්ය. ලංකාවේ කුමන ආකාරයේ ප්‍රතිසංස්කරණයකට  වුවත් විරුද්ධ වෙන අධ්‍යාපනයෙන් බඩ වඩා ගන්නා ටියුෂන් මාෆියාව ඊළඟට විරුද්ධ වනු ඇත.
කුමන ආකාරයේ විරෝධතා පැමිණියත් මේ ක්‍රමය වෙනස් කර අලුතින් කා හටත් සාධාරණ පාසල් පද්ධතියක් හා පාසලෙන් පිටත අයට බලපෑම් කළ නොහැකි තේරීම් විභාග ක්‍රමයක් ස්ථාපිත කිරීමට දේශපාලකයන් දැනුවත් කිරීම අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රයේ දැනුමැත්තන්ගේත් සාමාන්‍ය මහජනයගේත් වගකීමයි.
වැරදි අධ්‍යාපන මගකින් මේ වියැකෙන්නේ අපේ අනාගතයයි.

Monday, 8 October 2018

ශරත් සමය වර්ණවත් කරන පත්‍ර Autumn leaves

ගිම්හාන කාලයේ ගස්වල පිරුණු පාට පාට මල් මෙන්ම කොළ පාට පත්‍රත් ඇසට ගෙන එන්නේ සහනයක්. සමකයෙන් දුරස්ථව පිහිටන රටවල සීත කාලයට කලින් එළඹෙන සරත් සමය (autumn/ fall) වෙද්දී මල් ක්‍රමයෙන් ගස්වලට සමුදෙන්න ගන්නවා. සදාහරිත නොවන, පළල් පත්‍ර ඇති ගස් සිසිරයට සුදානම් වෙමින් පත්‍ර  හැලීමට සුදානම් වෙනවා. පතනයට පෙර ස්වභාව ධර්මය විසින් ශාක පත්‍රවලට අපුර්ව වර්ණයන් දෙමින් පරිසරය සොබාවත් කරමින් වෙනස්ම විදියකින් නෙත පිනවනවා. උතුරු අර්ධගෝලයට මේ වර්ණ ප්‍රභා පෙනෙන්නේ සැප්තැම්බර් - ඔක්තෝබර් මාසවලදීයි.

ගස්, දුටු දුටු නෙත් පිනවන වර්ණ මිශ්‍රණයන්ට පරිවර්තනය වෙන්නේ දවසට දෙකට. බැලු බැල්මට මල් යායක් ලෙසින් දිස්වෙන අත්‍යලංකාරය හිතටත් මිහිරක් ගෙන එනවා. ගිම්හානයේ කොළ  පාටින් තිබෙන ගස් මෙහෙම වෙනස් වර්ණ ගන්නේ කොහොමද? සියලු පත්‍ර සමකාසන්න රටවල නිතර දකින්නට තියන ලෙස කහපාට වී හැලෙනවා වෙනුවට රතු, තැඹිලි, දම් වැනි පාටට හැරෙන්නේ ඇයි? එකම ගසේ පත්‍රත් මෙලෙස වෙනස් පාට වෙන්න පුලුවන්ද?
පත්‍ර සෛල තුල හරිතප්‍රද ගොනුවී ඇති අයුරු 
මේ ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු පටන්ගන්න වෙන්නේ කොලපාට පත්‍රවලින්. බොහෝ ශාක පත්‍ර කොළ වර්ණයක් ගන්නේ ඒවායේ අඩංගු හරිතප්‍රද හෙවත් ක්ලොරෆිල් නිසා. මෙම හරිත වර්ණ ක්ලොරෆිල්වලට හිරු එලිය උරාගෙන, පරිසරයේ ඇති කාබන් ඩයොක්සයිඩ් හා ජලය ආධාර කරගෙන කාබොහයිඩ්රේට් නිපදවාගන්න පුළුවන්. එනම්, මේවා ආහාර නිෂ්පාදන කර්මාන්තශාලා ලෙස ක්‍රියාකර ශාකයට අවශ්‍ය ආහාර නිපදවා ගන්නවා. මෙම ක්‍රියාවලිය ප්‍රභාසංස්ලේෂණය ලෙස හඳුන්වනවා.
හරිතප්‍රද වලට අමතරව තවත් වර්ණක පත්‍රවල තියෙනවා. නම් විදියට ගත්තොත් සැන්තොෆිල් (කහ වර්ණක),  කැරටිනොයිඩ් (තැඹිලි වර්ණක), ඇන්තෝසයනින් (රතු වර්ණක),  මේවත් හරිතප්‍රද සමග ආලෝකය උරාගැනීමේ ක්‍රියාවලියට සම්බන්ධ වෙනවා. ශාකයකට ප්‍රමාණවත් හිරුඑළියත් උණුසුමත් ඇතිවිට පත්‍රවල හරිතප්‍රද නිපදවීම වැඩි නිසයි අනිත් වර්ණ යටපත් කරගෙන කොළ පැහැයට දිස්වන්නේ.
සරත් සමය ආරම්භ වීමත් සමග අර්ධගෝලවල ධ්‍රැවාසන්න ප්‍රදේශවලට හිරු එලිය වැටෙන පැය ගණන අඩුවෙන අතර උෂ්ණත්වයත්  අඩුවෙමින් යනවා. හරිතප්‍රදවලට අඩු උෂ්නත්වයන්හි පවතින්නට බැහැ. මෙම දේශගුණික තත්වයන්ට මුහුණ දෙමින් නොමැරී ජීවත්වීම උදෙසා ශාකවලට ඇති එකම විකල්පය ප්‍රභාසංස්ලේෂණය අත් හැරීමයි. වැඩක් සිදු නොකරන පත්‍ර සමග ජීවිතය පවත්වා ගැනීමට වඩා නැවත හොඳින් හිරුඑළිය ලැබෙන වසන්ත සමය එනතෙක් පත්‍ර ඉවත්කර තිබෙන ශක්තිය රැක ගැනීමට ශාකයට සිදුවෙනවා. මෙලෙස පත්‍ර ඉවත්කිරීමට පෙර හරිතප්‍රද බිඳ හෙලා එහි ඇති නයිට්‍රජන් හා නිෂ්පාදිත සිනි වර්ග කඳ කොටස්වල ගබඩා කිරීමට යැවෙනවා.
 හරිතප්‍රද බිඳ වැටීමත් සමග මෙතෙක් එම වර්ණයෙන් යටපත් වී තිබු අනෙකුත් වර්ණ දිස්වීමට පටන් ගන්නවා. කහ සහ තැඹිලි වර්ණ ලොව සැම ප්‍රදේශයකම ශාක පත්‍ර පතනයට පෙර දක්නට ලැබෙන්නේ ශාකවල වැඩිපුරම ඇත්තේ කහ සහ ඊට ආසන්න වර්ණවලට අදාල වර්ණක නිසායි.

නමුත් උෂ්ණත්වය ඉතා අඩුවන ධ්‍රැවාසන්න ප්‍රදේශවල පතනයට ආසන්න සමහර ශාක රතු හා රතු වර්ණයේ ප්‍රභේදවලින් දැකිය හැකියි. මෙය විශේෂ තත්වයක්. අනෙක් කහ පැහැයට හැරෙන ගසුත්, සිහින් පත්‍ර තියන සදාහරිත ගසුත් අතරේ රුසිරු දසුන් මවන්නට මේ විශේෂ තත්වයට හැකියි.දැනට සොයාගෙන ඇති අන්දමට සමහර ශාකපත්‍රවල රතු වර්ණය ඇතිකරන ඇන්තොසයනින් අලුතින් නිපදවෙනවා. ගස විසින් ඉවත් කිරීමට ආසන්න පත්‍රයක කෙටි කාලයකට වර්ණක ඇතිවීම විද්‍යාඥයන්ටත් ප්‍රශ්නයක්. මෙයට හේතු ලෙස න්‍යායන් කිහිපයක් ඉදිරිපත් වී තිබෙනවා.
මුල්ම අදහස් අතුරින් එකක් වුයේ ඇන්තොසයනින් වර්ණකය දිලිර හා කෘමින්ගෙන් ශාකය ආරක්ෂා කරගැනීමට රසායනික ආරක්ෂකයක් ලෙස ක්‍රියාකරන බවයි. ඵල ආහාරයට ගන්නා කුරුල්ලන් ආකර්ෂණය කරගෙන ඵල අවසන් කර ඒවා වෙනුවෙන් යෙදවෙන ශක්තිය ශාකයේ පැවැත්මට යොදාගැනීමට රතු වර්ණය ගන්නවා යන්න තවත් මතයක්. එහෙත් මෙම වර්ණය පවතින අතිශය කෙටි කාලසීමාව අනුව මේ මතයන් ගැන සැක මතුවේ.
තවත් මතයකින් කියවෙන්නේ එමගින් වැඩිපුර ඉර එලියෙන් ශාකය ආරක්ෂා කර,අඩු උෂ්ණත්වයේදී  බිඳවැටෙන ක්ලොරෆිල්වල ඇති නයිට්‍රජන් සහ නිපදවී ඇති පෝෂක උරාගැනීම පහසු කරන බවයි. ඉර එලිය වැඩි වසරවල පත්‍ර උඩ පෘෂ්ඨයේ  රතු පැහැය වැඩිවීමෙන් ද, ධ්‍රැව ආසන්නයට යත්ම ශාක වඩා තද රතු පැහැයට හැරීමෙන්ද මෙම මතය සත්‍ය ලෙස සිතිය හැකියි.
වැඩි හිරු එළියක් හා වියලි කාලගුණයක් ඇති වසරවල ශාක යුශවල සිනි ප්‍රතිශතය අධික බව හඳුනාගෙන ඇති අතර එයිනුත් තව දුරටත් ඇන්තොසයනින් නිපදවීම උත්තේජනය කරනව. මෙසේ සියලුම පෝෂක ආපසු උරාගැනීමෙන් ශාකය වඩා හොඳින් ශීත කාලයට ඔරොත්තු දිමට සකස් කිරීමක් සිදුවන බව හිතන්න පුළුවන්. හිම මිදීමට ආසන්න උෂ්ණත්වයක් ඇති පෝෂක අඩු අවස්ථාවලත් රතු වර්ණකය සැදීම උත්තේජ වීමෙන් මෙම මතය තහවුරු වනව. එසේම අඩු ඉර එළියක් ලැබෙන වැස්ස වැඩි වසරවල ශාකවල රතු වර්ණය අඩුවීමක් නිරීක්ෂණය කරන්න ලැබෙන්නේ  එවිට හිරුඑළියෙන් ආරක්ෂා කිරීමක් අවශ්‍ය නොවෙන නිසයි.
තවත් න්‍යායක් දක්වන්නේ බලවත් ප්‍රතිඔක්සිකරකයක් වන ඇන්තොසයනින් වර්ණකය  ශාකය ශීත කාලයට වඩා හොඳින් සුදානම් කරන බවයි.

එහෙත් සමහර ශාක මෙලෙස රතු වර්ණය නිපදවීම පිලිබඳ කරදර නොවන්නේ ඇයිද යන්න තවත් නොවිසඳුණු පැනයක්. ඒවා ලැබී ඇති වර්ණකවලින් සැහී ක්ලොරෆිල් බිඳ වැටුණු පසු තම වර්ණය පමණක්  හෝ අනෙකුත් වර්ණ සමග සංයෝග වී වඩා නෙත් පිනවන වර්ණ ප්‍රදර්ශනය කර සීත වනවිට හැලී යයි.

සොබාදම් මවගේ නොවිසඳුණු රහස් තුරුළු කරගෙන මේ සියලුම දර්ශණීය වර්ණ සංකලන ඉතාම කෙටි කලක් පරිසරය අලංකාර කර, මානව නෙත් සිත් පිනවා, ගසෙන් වෙන්ව බිම පතිත වී ගසට තනිව ශීත කාලය තරණය කිරීමට ඉඩදෙයි.


උදව්:
Guide to all Colors in Upstate New York : Donald J. Leopold
The Science of Why? : Jay Ingram 2016
www.esf.edu/pubprog/brochure/leaves
cienciasdejoseleg.blogspot.com/
www.education.com/science-fair/find-color-pigments-hidden-green/
www.compoundchem.com/autumnleaves/

Thursday, 27 September 2018

වැව් පිටියේ නාට්‍ය - ජහුටා

අනුරාධපුර ප්‍රදේශයේ සේවය කරපු අතීතයේ එක දවසක 'වැව් පිටියේ නැටුම්' වලට  වැව් තාවුල්ල  යුහුසුළුව සකස් කරනව දැකීමත්, ඒ සමග වෙනස්ම ආකාරයේ ප්‍රචාරක දැන්වීමක් ඇසීමත් නිසා බොහොම කුතුහලයෙන් ඒ දවසට සුදානම් වෙච්ච හැටි මතකයි.  රාත්‍රී ආහාරයෙන් පසු මා නැවතී සිටි ගෙදර අයත් එක්ක වැව් පිටියට වෙනදා නොයන ජාමයක යාම මා සිත තුල ඇතිකළේ අමුතු සතුටක්. රවුමක ආකාරයට ලණුවලින් මායිම් ලකුණු කර, හොඳින් ආලෝකවත් කළ භුමිය වටේ අඩ අඳුරේ බිම වාඩිවී සිටි මුළු ගමේ ලොකු කුඩා හැමෝම අතරේ වාඩිවුනේ නොසිඳුණු කුතුහලයෙන්.

 අස්වනු නෙලා අවසන්ව ඊළඟ කන්නයට සුදානම් වෙන සමයේ ඒ කියන්නේ ඔක්තෝබර් නොවැම්බර් මාසවල මේ සංදර්ශනය තියෙන්නේ. ගම් ප්‍රදේශයකට වැවක් ගානේ තියන හින්ද එක වැව් පිටියක දවස් තුනක් බැගින් අහල පහල ගම්වල මේවා සංවිධානය කෙරෙනවා. ගමේ පන්සලට හෝ යම් සමිතියකට හෝ  ආධාර පිණිස පැවැත්වුවත්, එම  අරමුණ ඉස්මතු වන්නේ තරමක් වෙලාව ගතවූ පසුවයි. ගමම එකතුවී විවේකය විනෝදය ලබාගන්න දෙයක් විදියට තමයි ආරම්භ වන්නේ.

විවෘත, විශේෂ වේදිකා රහිත මේ අපුරු සංස්කෘතික සංදර්ශනය පිලිබඳ මතකය වරින්වර මතුවෙමින් ලිපියකට තොරතුරු එකතු කිරීමේදී පෙනී ගියේ මේ වැව් පිටියේ නැටුම් රජරට පමණක් නොව ලංකාවේ ප්‍රදේශ කිහිපයකම ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවල ජනප්‍රිය බවත් එය 'ජහුටා' නමින් පතල බවත්ය. දුර අතීතයක් නැති ජහුටා ආරම්භය ගැන මත දෙකක් තියනව. එකක් කුරුණෑගල කටුපොත 1940 ගණන්වල විසු රාජ්‍ය නාට්‍ය කණ්ඩායමේද සාමාජික සාරධිපති නම් කෙනෙක් ආරම්භ කළ බවයි. අනෙක කන්දෙගෙදර N. P. සිරිසේන නම් කෙනෙක් මුලාරම්භය දුන් බවයි. මේ මත දෙකේදීම කියවෙන්නේ දකුණු ඉන්දියාවේ ප්‍රචලිත ජහුටාන් නම් නාට්‍ය විශේෂය අනුසාරයෙන් ලංකාවට මෙය හඳුන්වා දුන් වගයි. තවත් කෙනෙක්ගේ මතය වුයේ එය ඉන්දීය ලාංකීය ගායන හා නර්තන ක්‍රම යොදාගෙන සාදාගත් නිර්මාණ මිස දකුණු ඉන්දීය අභාෂයක් නැති බවයි. 'ජහුටා' නම වසර විසි තිස් ගණනකට පෙර රජරටදී භාවිතා වූවාද යන්න මතකයේ නැහැ.
ලොකුවට ප්‍රචාරය කළේ නැතුවත් නාන වැව් තොටේදී, මග තොටේදී එකිනෙකා මගින් දැනගන්නා ගමේ උදවියත්, අහල පහල ගම්වල අයත් ගෙදර කොල්ලන් බල්ලන් අඬ ගහගෙන වෙලාවටත් කලින් වැව් තාවුල්ලේ  රංගනයට සුදානම් කරලා තියන පිටිය වටේ තරු පිරුණු අහස යට පැදුරු එලාගෙන තැන් තැන්වල වාඩිවෙනවා. 

පොල්තෙල් පහන් දැල්වීම්, ආරම්භක කතා, නාට්‍ය කණ්ඩායමේ වංහුං හඳුන්වා දීමෙන් පස්සේ සංදර්ශනය සංවිධානය කරන සමිතියේ අරමුණත් කියනව.  සාමාන්‍යයෙන් කැවිලි පිඟානක් වැනි සල්පිල් භාණ්ඩයක් වෙන්දේසියෙනුයි ආරම්භය සනිටුහන් කරන්නේ.
රංගනය ආරම්භ වෙන්නේ පුජා නැටුමකින්. ඉන්පසු ගීත නාටකයේ ඉදිරිපත් කරන කතාව ගැන සරල කෙටි හැඳින්වීමක් නාට්‍ය කණ්ඩායමේ ප්‍රධානියා/අධ්‍යක්ෂක විසින් කරනවා. මුල සිටම තියන විශේෂත්වය රංගන සඳහා ගයන ගීත, ජනප්‍රිය ගීත හෝ ජනප්‍රිය ගී තාල අනුව වචන යොදා ගයන ඒවා  වීමයි. නර්තනයේ යෙදෙන අය ගයන බව පෙන්වුවත් ඇත්තටම ගායනා කරන්නේ පසුබිමේ එක පසෙක  වාදක මණ්ඩලය සමග සිටින ගායක ගායිකාවන්. මයික්‍රෆෝන් සවිකර තිබෙන්නේ එතැනටයි. මේ නිසා මෙම නාට්‍ය හඳුන්වන්නේ දෙබස් කථන මුද්‍රා නාට්‍ය ලෙසයි. ශබ්ද විකාශන යන්ත්‍ර වලින් ඇසෙන නාදයට අනුවම කට සොලවමින් නටන නිසා එය වෙනම සිදුකරන බවක් නොදැනෙන තරම්.
මේ නළු නිලියන් දක්ෂ අය. අලංකාර, වර්ණවත් චරිතයට ඔබින ඇඳුමින් සැරසී සිටින්නේ. මුහුණු වැඩිපුර මේකප් කරගෙන සිටින්නේ ආලෝකයට උචිත විදියට. සංගීතය සපයන කණ්ඩායම රබන්, ඩොලක්කි, සර්පිනාව, බටනලාව, බෙර ආදිය වාද්‍ය භාණ්ඩ ලෙස යොදාගන්නේ.  වාදක මණ්ඩලයත් බොහොම ප්‍රවීණ ලෙස වාදනය කරනවා අඩුවක් කියන්න බැරි විදියට.
මම මුලින් නැරඹු දිනයේ රඟ මඬලේ වූයේ  මාතලන් ගීත නාට්‍යයයි. එවන් පැරණි චිත්‍රපට කතා, ඓතිහාසික කතා, ජාතක කතා මෙන්ම ශාස්ත්‍රීය නාට්‍යත් උපදේශාත්මක නාට්‍යත් මෙම භුමි වේදිකාවල  රඟ දැක්වෙනවා. ගීතත් අපුරු දෙබසුත් අතරේ නාටකය ඇදී යනවා. දෙබස් වලටත් හඬ මුසු කරන්නේ පසුබිමේ ඉන්න වෙනත් ශිල්පින්. ඒ අනුවම ජවනිකාව යන නිසා එතරම් වෙනසක් දැනෙන්නේ නැති වුනත් දැන් හිතෙනවා මේ වගේ සජීවී ඉදිරිපත් කිරීමකදී  මොනතරම් දක්ෂකමක් ද නළුවො සහ හඬ කවන අය කරන්නේ කියල.  වේදිකා නාට්‍ය මෙන් නළුවා හෝ නිළිය දෙබස් නොකියන නිසා ජවනිකාවේ රඟපෑමට හා කට සෙලවීමට ගැලපෙන දෙබස නියමිත අවස්ථාවේ නොකියවුනොත් වරදිනවා. මෙලෙස බාහිරව හඬ සපයන නිසා රංගනයේ යම් අතිශයෝක්තියක් පෙනෙනවා. එහෙත් බොහෝවිට මේවා තාත්වික රඟපෑම්. මාතලන් දෙබස් එම චිත්‍රපටයේ මෙන් පැරණි බස් වහරකින් කිව්වේ. ගීත සමහරක් මාතලන් චිත්‍රපටයේ ඒවා වුනත්, එකල ජනප්‍රිය ගී තනුවලට වචන යොදා නිර්මාණය වුනු වෙනත් ගීතත් තිබුන.
මේ කෙටි විඩියෝවෙන් යම් වැටහීමක් ලැබෙයි ජහුට දැක නැති අයට. පසුබිමේ වාදක හා හඬ කවන අයත් බලන්න.

නාටකය යන අතරේ වරින්වර විකටයා එනවා. ඔහුත් නාට්‍යයේම චරිතයක්. රජ කතාවක නම් ඇමති කෙනෙක් වගේ. ඔහුට කවුරුත් බාහිරෙන් හඬ කවන්නේ නැහැ. ඔහුමයි කියන්නේ. ඒ නිසා ඔහුගේ හඬ ශබ්ද වාහිනියෙන් ඇසෙන්නේ නැහැ. එහෙත් මුළු පිරිසටම ඇහෙන හඬින් කීමට ඔහු සමත්. මිනිසුන්ගේ සිත් වඩාම ඇද බැඳ ගන්නේ මේ හාස්‍යජනක හා සමහරවිට දෙපිට කැපෙන දෙබස්. ඒ මොහොතේ කටට එන ආකාරයේ එම විහිළු කතාවලට පිළිතුරු  දෙබස්,  හඬ කවන අය ඒ මොහොතට අනුවයි කරන්නේ. ලේසි වැඩක් නෙමෙයි නේද?
ප්‍රසිද්ධියේ කිව නොහැකි දෙබස් ව්‍යංගයෙන් පැවැසුවිට තේරුම් ගන්නා අය සිනාසෙනවා මිස බාල මහලු කවුරුත් රැස්වී ඇති මෙවන් තැනක ඒවාට වෙනත් ප්‍රතිචාර නොදක්වන්නට තරම  සංවර බවක් ගැමියෝ පෙන්වන්නේ.

චිත්‍රපට වගේම නාට්‍යයට සටන් ජවනිකා, කඩු හරඹ, කරණම්  ආදියත් ඇතුලත්.  සටන්වල ඇතිවන ශබ්ද ආදියත්, අශ්ව කුර ගැටෙන හඬ වැනි පසුබිම් හඬත් සියල්ල සජීව හඬ කැවීම් මගින් අසන්නට ලැබීම මහරු අත්දැකීමක්. සටන් ජවනිකා වලදී ප්‍රේක්ෂකයන්ගෙන් ලැබෙන සජීවී ප්‍රතිචාර වෙන කිසිදු කලා අංගයක ලැබෙනවාදැයි සැක සහිතයි. හඬ කැවීම් ශිල්පිනුත් දෙතුන් දෙනෙක් පමණක් සිටින නිසා ඔවුන් හඬ වෙනස් කරමින් නළු නිලියන් කිහිප දෙනෙක් වෙනුවෙන් හඬ  ලබාදෙනවා. එක වාදකයා වාද්‍ය භාණ්ඩ කිහිපයක් වාදනය කරනවා. සාමාන්‍යයෙන් එක නාට්‍ය කණ්ඩායමක ශිල්පින් 10- 15 පමණ සිටින්නේ. අංග රචනා ආදියට වෙනම අය නැති අතර මේකප් හා හැඩ ගැන්වීම්  ඔවුන් විසින්ම සිදු කරගන්න බව කියවෙන්නේ.

මේ විදියට නාට්‍යයේ මුල් කොටස මගින් ජනයා පැයක් හමාරක් පිනවූ පසු නැවත සල්පිල හෝ වෙන්දේසිය ආරම්භ වෙනවා. එය මෙහෙයවන්නේ ගමේ අදාල සමිතියේ අනුග්‍රහයෙන්. භාණ්ඩය ගැනත්, එය සල්පිලට දුන් කෙනා ගැනත්, ලන්සු තියන අය ගැනත් බොහොම විනෝද කතා අතරේ භාණ්ඩ කිහිපයක් මුදල් කරගැනීමට නාට්‍ය බැලීමට පැමිණි ගැමියන් සහය වෙනවා. සාමාන්‍ය සල්පිලක මෙන් දෙපිල බෙදී තරග කිරීමත් දකින්න තියෙනව. ලන්සුව වැඩිකරන මුදල එකතු කරගැනීමට කෙනෙක් වට්ටියක් ගෙන සෙනග අතරට පැමිණෙනවා. එහිදී ඔහුට මුදල් දෙන ප්‍රේක්ෂකයන් කියන කවටකතා ඔහු ආපසු නිවේදකයාට කීමෙන් එය කාටත් ඇහෙන්නට කියන අවස්ථා විනෝදය වැඩි කරන්නක්.  මේවා බොහෝවිට අහිංසක විහිළු මෙන්ම  "ඇගි  නැන්දගේ ගෙදර දොර වහල නෑ " "නිසංසලාට  ටොපියක් ඕනෙද?" වගේ කාටවත් හානියක් නොවෙන ඒවා. සල්පිල් භාණ්ඩයේ මිල ඉහල දාන්න මුදලක් දුන්විට නාමිකව හෝ නිර්නාමිකව මෙවන් කෙටි වාක්‍ය ප්‍රචාරය කරවගන්න පුලුවන්. සමහර භාණ්ඩ නොවටිනා ඉහල ගණන්වලට ගියත් ගැමියන් එය නොසලකන්නේ මේවා ගමේ යම් පොදු කටයුත්තකට යෙදවෙන බව දන්නා නිසයි. සමහරවිට අනවශ්‍ය තරම් කාලයක් සල්පිලට වැයකරන නිසා ප්‍රේක්ෂකයන් අතරින් සාමකාමී විරෝධතා ද මතුවෙනවා.

සමහර වෙලාවට අතරමග ආධුනික ගී ගායනාත් තියෙනවා. සල්පිල, මුද්‍රා නාට්‍යය, ගායනා සියල්ල අතරේ රැය පහන් වෙනවා. කිසිදු කම්මැලිකමක් නැතිව බලන්නට හැකි අපුර්ව විවිධත්වයක් සංදර්ශනය පුරාවටම තියෙන්නේ. එළිවෙන පාන්දර සිදුවන නාට්‍යයේ අවසානයෙන් අනතුරුව ජාතික ගීය ගැයීමෙන් එදින සංදර්ශන නිමාවෙනවා.. දිගටම සිටි අයවලුන් පැදුරුවලම නිදා සිටින දරු මල්ලන්ද  අරගෙන අරුණාලෝකය මැදින් ගෙදර යනවා.

පසුවදා නාන තොටට ගියාම රස කතා. නළු නිලියන් ගැන, රඟපෑම් ගැන, ඔවුන් ඉන්නා තැන ගැන වගේම ගමේ ඕපාදුප.  පෙරදා දුටු ගමේ තරුණයෙක් හා තරුණියකගේ ප්‍රේමයක්, අනියම් ප්‍රේමයක් ගැන එහෙම. ඊළඟ දිනයේ කතාව කෙබඳුද කියා එහෙන් මෙහෙන් ලබාගත්  තොරතුරුත් ඒ අතර. පසුගිය සතියේ ළඟ ගමකට ආ කණ්ඩායම සමග මේ නර්තන කණ්ඩායම සංසන්දන පවා කෙරෙනවා. ඊළඟ වසරට නිර්දේශත් දෙවැනි තෙවැනි දිනවල අහන්න ලැබෙනවා.
Image may contain: 6 people, people smiling, people standingපිටතින් ගෙන්වන නාට්‍ය කණ්ඩායමට ඉඳුම් හිටුම් කෑම බිම හා ආරක්ෂාව සපයන්නේ සංවිධානය කරන පිරිසයි. කණ්ඩායමට සමිති ගොඩනැගිල්ලක හෝ කුඩා නිවසක නවාතැන් දෙන්නේ.
ඒ කාලෙ රඟ දක්වපු කණ්ඩායම් නාම සිහියට නොනැගුනත්, අන්තර්ජාල වීඩියෝ වලින් සොයාගත් දැනට ක්‍රියාකාරී කණ්ඩායම් කිහිපයක නම්:
නව රන්තරු කලා සංගමය - කැඩපත්වෙහෙර
මයුර සත්සර කලා සංගමය - රාජාංගනය
නිර්මාණි නාට්‍ය කලා සංගමය
නිල්මිණි කලා සංගමය -වාරියපොළ
ශ්‍රී සාර ප්‍රභා කලා සංගමය - මහව
වයඹ තරංගනී කලා සංගමය - නිකවැරටිය
ස්වර්ණ හංස කලා සංගමය - වාරියපොළ
යෞවන කුමාර කලා සංගමය - දුටුවැව

90 දශකය මැද වන විට නිවෙස්වලට රුපවාහිනිය පැමිණීමත් සමග වැව් පිටියේ නැටුම් ක්‍රමයෙන් ජනප්‍රියත්වයෙන් අඩුවූ බවක් අහන්න ලැබුනා. ඒ නිසා මිනිසුන් ආකර්ෂණය  කර ගැනීමට සැන්ඩෝ දර්ශන, මැජික් දර්ශණ ආදියත් එක් කරගැනීමට සමහර ජහුටා කණ්ඩායම් පසුකාලීනව යොමුවෙලා තියනව.  වැව් නඩත්තුව අඩුවීමෙන් රංගන ස්ථානයක් නොමැති වීම නිසා මා මුලින් සංදර්ශනය නැරඹු තැන දැන් වසර ගණනාවකින් එය පැවැත්වුයේ නැති බව දැනගැනීමෙන් දුකක් ඇතිවුණා.
ලිපියට තොරතුරු ලබාදුන් තරංග මහතා  ජහුටා සංදර්ශනයක් ගම්පහට අසන්න ප්‍රදේශයක වාර්ෂිකව පැවැත්වෙන බව කීමෙන් මෙය රජරට හා වයඹට සිමා නොවී තිබෙන බව පෙනුනා. එහි විශේෂය වන්නේ ප්‍රදේශයේ ස්වර්ණාභරණ ව්‍යාපාරිකයන් අනුග්‍රහයෙන් ස්වර්ණාභරණ වෙන්දේසියක් පැවැත්වීමයි. වෙනත් ප්‍රදේශවලින් වෙනස්ව, නරඹන්න එන අයට නොමිලේ තේ පැන් සංග්‍රහත් ලැබීම සිදුවෙනවා.
ඉතාම දක්ෂ ශිල්පින් පිරිසකගේ සහභාගිත්වයෙන් සිදුකෙරෙන මෙම අපුර්ව එළිමහන් සංදර්ශණය යම් අඩුපාඩු සහිතව වුවත්  නොනැසී පවතින්නේ එහි ඇති සුවිශේෂතා නිසයි. පුංචි රටක් වුවත් මේ අර්ථාන්විත සංස්කෘතික කොට්ඨාශය කිසිසේත් අහලවත් නැති අය ඉන්නේ එහි යම් ප්‍රාදේශීය සිමාවන් ඇති නිසා මෙන්ම නොමිලේ පවත්වන මෙම සංදර්ශන සඳහා අනුග්‍රහය දක්වන අයගේ අඩුවක් නිසා කියා හිතන්න පුළුවන්.
අන්තර්ජාලයේ ජහුටා නමින් හෙව්වොත් වීඩියෝ රැසක් දැක රස විඳින්න පුළුවන්. අවස්ථාවක් ලැබෙන විටක සොයාබලා හෝ  නරඹන්න යන්න හැකිනම් මෙම අනර්ඝ කලා ශිල්පින්වත්, දෙබස් කථන මුද්‍රා නාට්‍ය කලාවත් සුරැකිය හැකිවනු ඇත.
                                                ↞↠↞↠↞↠↞↠

(ඡායාරුප අන්තර්ජාලයෙන්. ඒවායේ අයිතිය එම ඡයාරුප ගත් ශිල්පින්ට)
උදව්:
තරංග කලගෙඩිහේන මහතා
ගැමි සොමිය ගෙනා ජහුටා මුද්‍රා ගීත නාට්‍ය කලාව -ධර්ම වන්නිනායක mirrorarts.lk
ගමේ ගොඩේ වෙල් එළියේ එළිවෙනතුරු ජහුටා - W. ප්‍රදීප්. දිනමිණ 2017 පෙබරවාරි
srilankantheatre.blogspot.com/2010/06/blog-post_1096.html
buwanekabayouth.blogspot.com/2013/08/blog-post_11.html